Khi một người lạ khen dưới bài đăng của bạn, thả tim nhiều ảnh cũ rồi nhắn riêng với giọng rất quan tâm, đó có thể chỉ là một người thích ảnh của bạn, nhưng cũng là cách mở đầu quen thuộc của kẻ lừa tình chọn người qua mạng xã hội. Điểm khác biệt nằm ở việc lời khen đó có dành riêng cho bạn hay được gửi giống hệt tới hàng chục người.
Bài này giúp bạn đọc ra một bình luận mồi, xem nhanh lịch sử của tài khoản đó, chỉnh quyền riêng tư để bớt bị chọn, và biết đáp lại thế nào mà không mất lịch sự. Phần cuối nói về việc cần làm nếu cuộc trò chuyện riêng đã kéo dài nhiều tuần.
Tình huống: chú Toàn và những lời khen dưới ảnh vườn lan
Chú Toàn 61 tuổi, goá vợ được bốn năm, nghỉ hưu thì trồng lan và đi câu cá. Chú hay đăng ảnh vườn lan lên mạng xã hội cho các con ở xa xem. Một hôm, dưới ảnh có bình luận từ một tài khoản tên Thanh Thảo: “Hoa đẹp quá, người trồng chắc là người rất tình cảm.” Hôm sau, tài khoản đó thả tim một loạt ảnh cũ của chú, có cả ảnh từ ba năm trước.
Rồi tin nhắn riêng tới: Thảo 38 tuổi, làm kinh doanh mỹ phẩm, ly hôn, “rất quý những người đàn ông chín chắn”. Thảo hỏi han chú ăn uống thế nào, có ai chăm khi ốm, khen chú trẻ hơn tuổi. Chú Toàn thấy vui, lâu lắm mới có người hỏi chuyện mỗi tối. Ba tuần sau, Thảo kể đang kẹt một lô hàng, cần chú cho mượn ít tiền, hoặc rủ chú “mua giúp em vài đơn để em đạt doanh số”.
Câu chuyện này không có gì đáng xấu hổ với chú Toàn. Mong có người hỏi han là mong muốn tự nhiên ở tuổi nào cũng có. Điều cần nhìn rõ là cách người kia chọn chú: từ một bài đăng công khai, qua những lời khen có thể dán vào bất kỳ ảnh nào.
Bình luận thật và bình luận mồi khác nhau thế nào
Bạn có thể đối chiếu những bình luận dưới bài của mình với bảng này. Một bình luận rơi vào cột phải chưa chứng minh gì, nhưng là lý do để không nhắn riêng.
| Điểm nhìn | Bình luận của người quen, người cùng sở thích | Bình luận mồi |
|---|---|---|
| Nội dung | Nhắc đúng loài hoa, đúng con cá, hỏi kỹ thuật | Khen chung chung, khen người hơn khen việc |
| Đối tượng | Khen cái bạn làm | Khen tính cách, ngoại hình, sự “chín chắn”, “cô đơn” |
| Hành động sau đó | Thỉnh thoảng bình luận tiếp | Thả tim hàng loạt ảnh cũ trong một lúc |
| Tài khoản | Có bạn chung, có bài đăng đời thường | Ảnh đẹp, ít bạn chung, bài đăng thưa |
| Bước kế tiếp | Không nhắn riêng, hoặc hỏi một câu cụ thể | Nhắn riêng ngay, hỏi chuyện cá nhân, hỏi bạn sống với ai |
Dấu hiệu rõ nhất là thả tim dồn dập ảnh cũ. Người bình thường ít khi kéo xuống tận ảnh nhiều năm trước của một người lạ; người đang chọn mục tiêu thì làm việc đó để bạn để ý tới họ.
Xem nhanh lịch sử của tài khoản trong ba phút
Bấm vào tên và xem bài đăng của họ. Tài khoản chỉ có vài ảnh đẹp đăng cùng một tuần, hoặc ảnh có vẻ chụp ở nhiều nơi khác nhau mà không có ai chụp cùng, là chỗ đáng chú ý.
Xem ai bình luận dưới bài của họ. Người thật có bạn bè trêu đùa, người nhà nhắc chuyện vụn vặt. Tài khoản dựng lên thường không có ai, hoặc chỉ có vài tài khoản lạ khen giống nhau.
Tìm lại câu khen của họ. Nếu bạn thấy cùng tài khoản để lại lời khen rất giống nhau dưới bài của nhiều người khác, đó là bình luận gửi hàng loạt chứ không dành cho bạn.
Đối chiếu tuổi, nghề, nơi ở. Câu chuyện họ nhắn riêng có khớp với những gì trên trang cá nhân không. Kinh doanh nhưng không có bài nào về hàng, ở tỉnh này nhưng ảnh toàn nơi khác.
Đếm số câu hỏi về hoàn cảnh của bạn. Hỏi bạn sống với ai, con cái ở đâu, lương hưu thế nào, nhà cửa ra sao trong vài ngày đầu là đang dò, không phải đang làm quen.
Chỉnh quyền riêng tư để bớt bị chọn
Bạn vẫn đăng ảnh cho con cháu và bạn bè xem được, chỉ thu hẹp phần người lạ nhìn thấy. Những thiết lập dưới đây có ở hầu hết mạng xã hội, tên gọi có thể khác:
- Để bài đăng mặc định ở chế độ chỉ bạn bè xem, thay vì công khai.
- Ẩn danh sách bạn bè, để người lạ không biết bạn quen ai và giả làm người quen chung.
- Giới hạn ai được gửi lời mời kết bạn, chỉ cho bạn của bạn bè.
- Để tin nhắn từ người lạ vào mục chờ, không hiện thông báo ngay.
- Rà lại ảnh cũ ở chế độ công khai, nhất là ảnh có nhà cửa, biển số xe, cháu nhỏ, giấy tờ.
- Bỏ phần “sống tại”, “tình trạng mối quan hệ” khỏi trang cá nhân nếu không cần thiết.
Nếu cha mẹ bạn lớn tuổi và chưa quen các thiết lập này, ngồi cùng cha mẹ làm một lần sẽ tốt hơn nhiều so với nhắc nhở qua điện thoại. Làm cùng nhau như việc chung, không phải vì cha mẹ “dễ bị lừa”.
Đã nhắn riêng nhiều tuần: các bước làm theo thứ tự
Nếu bạn đang ở trong một cuộc trò chuyện như của chú Toàn, đây là cách dừng an toàn mà không cần đối chất.
- Không chuyển tiền, không mua hàng “giúp đạt doanh số”, không cho mượn dù là khoản nhỏ.
- Đề nghị một cuộc gọi video có hẹn giờ. Ghi lại phản ứng của người kia; né liên tục là câu trả lời.
- Chụp lại trang cá nhân của họ, tin nhắn, các bình luận đầu tiên, phòng khi tài khoản bị xoá.
- Kể với một người thân bằng sự việc: “Có người lạ khen ảnh rồi nhắn tin với ba mấy tuần nay, giờ hỏi mượn tiền.”
- Chặn tài khoản và báo cáo trên mạng xã hội. Không cần giải thích với người kia.
- Nếu đã mất tiền, báo ngân hàng của bạn qua kênh chính thức và trình báo công an nơi gần nhất, mang theo bản chụp.
Sau khi chặn, có thể xuất hiện tài khoản mới với ảnh khác nhưng giọng y hệt. Bạn không cần đọc hết; nhận ra giọng quen là đủ để chặn tiếp.
Khi đã chuyển sang nhắn riêng: câu thường gặp và cách đáp
Sau lời khen công khai, phần nhắn riêng mới là nơi kịch bản đi nhanh nhất. Đây là những câu hay gặp, ý nghĩa thật của chúng và một câu đáp giữ khoảng cách.
| Người kia nhắn | Đang dò điều gì | Bạn có thể đáp |
|---|---|---|
| “Chú sống một mình à, ai nấu cơm cho chú?” | Bạn có ai bên cạnh để hỏi ý kiến không | “Các con vẫn lo cho chú đều.” |
| “Lương hưu của chú chắc đủ sống thoải mái nhỉ” | Bạn có bao nhiêu tiền | “Chuyện đó chú không bàn với người mới quen.” |
| “Em thấy chú trẻ hơn tuổi, em không quan tâm tuổi tác” | Bạn có muốn tin vào điều đặc biệt này không | “Cảm ơn cháu, mình cứ nói chuyện bình thường.” |
| “Chú mua giúp em mấy đơn hàng cho đủ doanh số tháng này” | Bạn có chịu chuyển tiền dưới dạng “mua hàng” không | “Chú không mua hàng qua tin nhắn của người chưa gặp.” |
| “Đừng kể với các con, họ không hiểu đâu” | Có thể tách bạn khỏi người thân không | “Chuyện gì chú cũng kể với các con.” |
| “Em đang cần gấp, chú cho em mượn rồi tuần sau em gửi lại” | Đã đủ tin để chuyển tiền chưa | “Chú không cho người chưa gặp mượn tiền.” |
Câu “đừng kể với các con” là tín hiệu nặng nhất trong bảng. Người có ý định nghiêm túc với một người lớn tuổi thường mong được gia đình người đó biết và chấp nhận; chỉ người cần giữ bí mật mới muốn bạn im lặng.
Nếu người nhắn là người thật thì sao
Có những người lạ khen ảnh vì thật lòng quý, và rồi trở thành bạn tốt. Các bước giữ khoảng cách ở trên không làm mất người đó. Một người thật sẽ chấp nhận gọi video, chấp nhận gặp ở nơi đông người, chấp nhận việc bạn kể với con cháu, và không bao giờ đặt chuyện tiền vào giữa những tuần đầu.
Nếu sau hai ba tháng, người kia vẫn đáp ứng được hết những điều đó, bạn có thể tiếp tục tìm hiểu như mọi mối quen biết khác, chậm rãi và có người thân biết. Điều bạn bảo vệ ở đây không phải là sự nghi ngờ, mà là quyền được chọn người để tin dựa trên những gì bạn thấy, không phải chỉ những gì người kia kể.
Một cách nghĩ dễ chịu: mỗi bước kiểm tra là một lời mời người kia bước ra khỏi màn hình. Người thật sẽ bước ra dần dần, có tên tuổi, có bạn bè, có một buổi cà phê ban ngày. Người không thể bước ra thì dù lời lẽ ngọt ngào đến đâu, bạn vẫn chỉ đang nói chuyện với một câu chuyện.
Tuổi tác, lời khen và pháp luật
Không có gì sai khi một người lớn tuổi muốn được khen, muốn có người trò chuyện, kể cả với người trẻ hơn nhiều. Nhưng khi chênh lệch lớn đi kèm tốc độ thân mật rất nhanh và chuyện tiền xuất hiện sớm, đó là tổ hợp lặp lại trong rất nhiều câu chuyện lừa tình. Nhìn ra tổ hợp này là để bảo vệ phần tình cảm thật của bạn, không phải để phủ nhận nó.
Nếu bạn là con cháu, đừng mở đầu bằng “ba bị lừa rồi”. Hãy bắt đầu bằng “Con thấy người này khen ảnh của ba nhiều quá, ba cho con xem trang của họ với”. Cùng nhìn sẽ dễ hơn phán xét.
Về pháp luật, Điều 174 Bộ luật Hình sự quy định người dùng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản từ 2.000.000 đồng có thể bị phạt tới 3 năm tù; chiếm đoạt từ 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng thì bị phạt tù từ 2 năm đến 7 năm. Mức này chỉ để bạn hiểu pháp luật coi hành vi đó nghiêm trọng thế nào; việc định tội cho từng vụ thuộc về cơ quan điều tra và toà án có thẩm quyền.
Câu hỏi thường gặp
Người lạ khen ảnh rồi nhắn tin làm quen có phải lúc nào cũng là lừa đảo?
Không phải lúc nào cũng vậy. Có người thật lòng thích ảnh của bạn. Cần chú ý khi lời khen chung chung, tài khoản ít dấu vết đời thường, thả tim ảnh cũ dồn dập và nhanh chóng hỏi về hoàn cảnh, tiền bạc.
Vì sao kẻ lừa hay thả tim ảnh cũ của người khác?
Thông báo về lượt thả tim ảnh cũ làm bạn tò mò và chú ý tới tài khoản đó. Đồng thời, việc xem ảnh cũ giúp họ biết bạn sống thế nào, có ai bên cạnh, để chọn cách bắt chuyện phù hợp.
Có nên trả lời tin nhắn chờ từ người lạ không?
Bạn có thể đọc mà không trả lời. Nếu muốn trả lời, hãy giữ ngắn gọn và không kể thông tin cá nhân. Người có việc chính đáng sẽ nói rõ việc của họ ngay trong tin nhắn đầu tiên.
Cài đặt bài đăng chỉ bạn bè xem có giúp tránh bị lừa tình không?
Nó không chặn được mọi rủi ro, nhưng làm bạn khó bị chọn hơn vì người lạ không đọc được ảnh, hoàn cảnh và danh sách bạn bè của bạn. Đây là việc làm một lần, có ích lâu dài.
Cha mẹ lớn tuổi đang nhắn tin với người trẻ quen qua bình luận thì con cái nên làm gì?
Hỏi chuyện nhẹ nhàng, xin xem trang của người đó cùng cha mẹ, cùng nhìn các dấu hiệu trong bài. Tránh chê bai hay cấm đoán, vì điều đó dễ khiến cha mẹ giấu chuyện và nghe theo người lạ hơn.