Người độc thân sống một mình ở thành phố lớn hay bị nhắm vì họ có thu nhập, có nhu cầu được thấu hiểu, và không có ai trong nhà để nhìn giùm khi một mối quan hệ mới tiến quá nhanh. Kẻ lừa ở đây thường không thô; chúng nói chuyện như người cùng đẳng cấp, hiểu công việc, hiểu áp lực, hiểu cả nỗi sợ ở một mình.
Cách giữ mình là tạo ra "người nhà" cho chính mình: một hai người bạn được kể mọi diễn biến, một phép thử thời gian trước khi bàn tiền, và một quy tắc không đặt cọc, không mua chung khi chưa có người thứ ba đứng cùng. Phần dưới có câu chuyện của chị Quyên, phép thử ba tuần và những quy định dân sự cần biết.
Câu chuyện của chị Quyên
Chị Quyên 36 tuổi, làm kế toán, thuê một căn hộ nhỏ. Bạn bè thời đại học đã lập gia đình, mỗi người một nơi. Cuối tuần chị đi siêu thị, nấu một mình, xem phim một mình. Một người đàn ông nhắn làm quen sau khi chị bình luận trong một nhóm về đầu tư căn hộ. Anh nói chuyện rất hợp: biết giá đất khu chị ở, hiểu mùa quyết toán của dân kế toán, nhớ cả tên con mèo của chị.
Tuần thứ ba, anh nói chưa từng gặp ai hiểu mình như chị. Tuần thứ năm, anh gửi thông tin một căn hộ "đang được giá vì chủ cần bán gấp", rủ hai người cùng đặt cọc, đứng tên chung, coi như tổ ấm tương lai. Anh đang công tác xa nên nhờ chị chuyển tiền cọc trước, anh sẽ gửi phần mình sau. Chị chuyển. Căn hộ, người chủ, và cả anh đều không có thật.
Câu chuyện là giả định. Chị Quyên không ngây thơ; chị làm nghề kiểm tra số liệu mỗi ngày. Điều khiến chị mắc là cảm giác được thấu hiểu, và việc không có ai bên cạnh để hỏi một câu đơn giản: "Em đã gặp anh ấy chưa?"
Sự thấu hiểu được may đo: nhận ra thế nào
Họ biết những điều bạn đã đăng. Những gì bạn chia sẻ công khai về nghề, khu nhà, thú cưng, món ăn yêu thích đều có thể được đọc trước khi người kia nhắn câu đầu tiên. Cảm giác "anh ấy hiểu mình quá" đôi khi chỉ là họ đã đọc kỹ trang của bạn.
Họ đồng ý với mọi thứ. Bạn thích yên tĩnh, họ cũng vậy. Bạn ghét đông người, họ cũng thế. Hai người lớn thật sự khác nhau ở ít nhất vài điểm; một người không bao giờ khác bạn ở điểm nào đang soi gương cho bạn.
Câu chuyện của họ không có người thứ ba. Họ kể nhiều về mình nhưng không có tên đồng nghiệp, tên bạn thân, không có ảnh với ai khác. Đời sống thật của một người luôn có người khác xuất hiện.
Mọi kế hoạch đều cần bạn đi trước. Họ đề nghị tương lai chung, nhưng bước đầu tiên luôn là bạn chuyển tiền, bạn ký, bạn đặt cọc, còn phần của họ "sẽ gửi sau".
Phép thử ba tuần trước khi bàn bất cứ chuyện tiền nào
Thay vì tự hỏi người kia có đáng tin không, hãy cho mối quan hệ đi qua ba tuần với ba việc kiểm chứng. Người thật sẽ qua dễ dàng; kịch bản thì thường vỡ ở tuần thứ hai.
| Tuần | Việc cần có | Nếu không có được |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Một cuộc gọi video rõ mặt, nói chuyện tự nhiên ít nhất mười lăm phút | Ghi nhận lý do, chưa kết luận |
| Tuần 2 | Gặp mặt ở nơi công cộng, hoặc nếu ở xa thì một cuộc gọi có mặt một người bạn hay người thân của họ | Dừng mọi trao đổi về tương lai chung |
| Tuần 3 | Bạn biết được ít nhất hai thông tin kiểm lại được: nơi làm việc thật, một người quen chung | Không bàn tiền, không bàn nhà, không bàn cưới |
Ba tuần là thời gian tối thiểu, không phải đủ. Phép thử không nhằm chứng minh người kia tốt, mà để lộ ra người không có thật. Nếu sau ba tuần mọi thứ vẫn chỉ nằm trên màn hình, bạn đã có câu trả lời.
Hãy kể cho một người bạn về phép thử này ngay khi bắt đầu. Khi có người khác biết bạn đang ở tuần nào, bạn sẽ khó tự bỏ qua bước kiểm chứng chỉ vì người kia nói một câu ngọt.
Quy tắc khi được rủ đặt cọc, mua chung, góp tiền
Đây là điểm mà phần lớn mất mát xảy ra với người độc thân có thu nhập. Hãy giữ những quy tắc này như quy tắc nghề nghiệp của chính bạn.
- Không đặt cọc tài sản nào khi chưa tận mắt xem tài sản và gặp người bán thật, có giấy tờ.
- Không chuyển phần tiền của mình trước khi người kia chuyển phần của họ, dù họ nói đang công tác hay đang kẹt.
- Tiền cọc trả thẳng cho bên bán theo hợp đồng có chữ ký, không chuyển qua tài khoản người yêu hay người trung gian họ giới thiệu.
- Có một người làm chứng không thuộc phía người kia: bạn thân, anh chị em, đồng nghiệp tin cậy.
- Nếu bị giục "chủ cần bán gấp, mai là mất", coi đó là lý do để dừng chứ không phải lý do để vội.
Quy tắc thứ năm là thứ bạn đã biết rất rõ trong công việc. Ở chỗ làm, một đề nghị chuyển tiền gấp không có chứng từ sẽ bị chặn lại. Hãy đối xử với chuyện tình cảm có dính tiền đúng như vậy.
Người kia nói gì, bạn trả lời thế nào
Người sống một mình thường tự trả lời mọi tin nhắn mà không có ai đọc cùng. Bảng dưới gom những câu hay gặp ở giai đoạn trước khi nhắc tới tiền, và cách đáp giữ được nhịp chậm.
| Người kia nói | Điều nó làm | Bạn có thể trả lời |
|---|---|---|
| "Em là người duy nhất anh tin" | Tạo trách nhiệm, khiến bạn khó từ chối về sau | "Anh nên có thêm người để tin nữa, em cũng vậy." |
| "Em đừng kể bạn em, họ ghen tị đấy" | Cắt bạn khỏi người nhìn giùm | "Bạn em biết chuyện của em từ trước tới giờ." |
| "Anh đang công tác, chưa gặp được, nhưng mình cứ tính tương lai" | Đẩy kế hoạch đi trước sự thật | "Gặp nhau rồi mình tính, em không vội." |
| "Cơ hội này chỉ có hôm nay" | Ép thời gian để bạn bỏ qua kiểm tra | "Cái gì mất trong một ngày thì em để nó mất." |
Bạn không cần những câu này hoàn hảo. Điều quan trọng là có sẵn một câu để nói, thay vì im lặng rồi xuôi theo vì ngại. Người thật sẽ đáp lại bình thường; kịch bản sẽ quay sang trách móc hoặc giục giã nhiều hơn.
Nếu bạn là bạn thân của một người đang sống một mình
Bạn thân của người sống một mình thường là người duy nhất có thể nhìn giùm. Nhưng nếu bạn nói "người đó lừa đảo đấy", bạn mình rất dễ bảo vệ người yêu và ngừng kể. Hãy hỏi thay vì phán: "Hai người gặp nhau chưa?", "Anh ấy làm ở đâu, bạn có biết ai quen anh ấy không?", "Có nhắc tới tiền bao giờ chưa?". Câu hỏi tốt để chính bạn mình tự nghe thấy chỗ trống.
Nếu bạn mình đã chuyển tiền, đừng hỏi vì sao lại tin. Hãy hỏi đã báo ngân hàng chưa, rồi đề nghị đi cùng tới công an. Một người sống một mình vừa mất tiền vì người mình thương thường thấy xấu hổ hơn là tiếc tiền. Việc bạn có mặt, ngồi cạnh khi họ kể với người lạ, giúp họ không phải chịu cảm giác đó một mình. Sau đó, vài tuần tiếp theo hãy rủ họ ra ngoài nhiều hơn thường lệ; những buổi tối một mình ngay sau khi phát hiện bị lừa thường là lúc khó nhất.
Khi đã chuyển tiền vì bị lừa: quy định dân sự nên biết
Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015 quy định khi một bên tham gia giao dịch dân sự do bị lừa dối thì có quyền yêu cầu Toà án tuyên bố giao dịch đó vô hiệu. Điều luật định nghĩa lừa dối là hành vi cố ý của một bên hoặc của người thứ ba nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về chủ thể, tính chất của đối tượng hoặc nội dung của giao dịch nên đã xác lập giao dịch đó. Một căn hộ không có thật, một người bán không có thật là ví dụ rõ của việc hiểu sai về đối tượng.
Điều 132 đặt thời hiệu yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu do bị lừa dối là 02 năm, kể từ ngày người bị lừa dối biết hoặc phải biết giao dịch được xác lập do bị lừa dối. Ngoài ra, Điều 579 quy định người được lợi về tài sản mà không có căn cứ pháp luật làm người khác bị thiệt hại thì phải hoàn trả khoản lợi đó.
Khi có dấu hiệu dựng chuyện để chiếm tiền ngay từ đầu, đó còn là dấu hiệu của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự, và nơi cần tới là công an. Thực tế, quy định chỉ có ích khi tìm được người nhận tiền. Vì thế việc đầu tiên vẫn là báo ngân hàng qua kênh chính thức và trình báo sớm, càng sớm càng có khả năng giữ lại được dấu vết.
Tạo "người nhà" khi sống một mình
Người sống cùng gia đình có sẵn những người nhìn giùm. Bạn sống một mình thì cần chủ động tạo ra họ. Không cần nhiều, chỉ cần đều đặn.
- Chọn một hai người bạn làm "người được kể", hẹn nhau: ai đang quen người mới thì kể diễn biến mỗi tuần.
- Nói với bạn câu này: "Nếu một ngày mình nói tới chuyện chuyển tiền cho người mới quen, bạn hỏi mình đã gặp người đó chưa."
- Giữ một hoạt động ngoài đời có người quen đều đặn: lớp học, nhóm chạy bộ, buổi ăn cuối tháng với đồng nghiệp.
- Gọi về nhà dù ở xa, kể cả chuyện tình cảm, như kể chuyện thời tiết. Gia đình biết sớm thì không ai phải giấu.
- Hạn chế đăng công khai thông tin về nơi ở, thói quen một mình, lịch đi về.
Những việc này không làm bạn bớt độc lập. Người độc lập nhất cũng có người để hỏi ý kiến; sự khác biệt là họ chọn ai để hỏi trước khi có chuyện, chứ không phải sau.
Câu hỏi thường gặp
Sống một mình có phải là lý do bị lừa tình không?
Sống một mình không phải lỗi và cũng không khiến ai ngây thơ hơn. Nó chỉ làm thiếu người nhìn giùm khi mối quan hệ tiến quá nhanh. Chủ động có người được kể sẽ bù lại khoảng trống đó.
Người mới quen rủ đặt cọc mua nhà chung có nên đồng ý không?
Không nên khi chưa gặp người đó nhiều lần ngoài đời, chưa xem tận nơi tài sản, chưa gặp người bán thật. Tiền cọc nếu có thì trả thẳng cho bên bán theo hợp đồng có chữ ký, không qua người yêu.
Đã chuyển tiền cọc cho một căn hộ không có thật thì làm gì?
Báo ngay ngân hàng qua kênh chính thức để đề nghị xử lý giao dịch, gom tin nhắn và giấy tờ, rồi tới công an nơi gần nhất trình báo. Không trả thêm phí cho ai hứa lấy lại tiền giúp.
Thời hiệu yêu cầu huỷ giao dịch vì bị lừa dối là bao lâu?
Theo Điều 132 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu yêu cầu Toà án tuyên bố giao dịch vô hiệu do bị lừa dối là 02 năm, kể từ ngày người bị lừa biết hoặc phải biết mình bị lừa. Nên hỏi người hành nghề luật về vụ việc cụ thể.
Làm sao biết người quen qua mạng hiểu mình thật hay chỉ đọc trang cá nhân?
Hỏi những điều chưa từng đăng ở đâu, và để ý họ có kể về mình những điều kiểm lại được hay không. Người thật có đời sống với người khác; người dựng kịch bản chỉ có bạn.