YeuNgay.comYêu Ngay
Tiền bạc khi đang yêu

Góp vốn làm ăn với người yêu: hợp đồng hợp tác ghi gì và đường rút khi chia tay

Người yêu rủ góp vốn mở quán, buôn chung: câu hỏi kiểm trước khi đưa tiền, hợp đồng hợp tác phải ghi gì, ví dụ chia lời lỗ và cách rút vốn khi tình cảm đổ vỡ.

A Vietnamese man in his late thirties stands inside an empty small shop space with bare walls, hands in pockets, looking around, dusty afternoon light, wide angle from the doorway

Góp vốn làm ăn với người yêu chỉ nên làm khi đã quen đủ lâu để kiểm được người và việc, và phải có hợp đồng hợp tác bằng văn bản ghi rõ ai góp gì, chia lời lỗ thế nào, ai giữ tiền, rút ra ra sao. Bộ luật Dân sự yêu cầu hợp đồng hợp tác phải lập thành văn bản; thiếu nó, khi chia tay bạn gần như chỉ còn lời nói.

Bài này dành cho người đang được rủ làm ăn thật, không phải bài nhận diện lừa đảo đầu tư. Tình huống là anh Khang, 38 tuổi, mới ly hôn, quen chị Phương được ba tháng và được rủ góp tiền mở một quán cà phê nhỏ. Từ đó, bài đi qua câu hỏi kiểm, nội dung hợp đồng, ví dụ chia lời lỗ và đường rút khi tình cảm không còn.

Khi lời rủ làm ăn đến sớm hơn lời hứa hẹn

Chị Phương có kinh nghiệm pha chế, đã tìm được một mặt bằng gần trường học. Chị đề nghị anh Khang góp 200 triệu đồng, chị góp công đứng quầy và quản lý, lời chia đôi. Anh Khang vừa nhận phần chia tài sản sau ly hôn, đang muốn làm gì đó cho bớt trống trải. Lời rủ đến đúng lúc.

Không có gì sai khi người yêu nhau cùng làm ăn. Nhiều quán, nhiều xưởng nhỏ do các cặp đôi gây dựng. Điều đáng để ý là nhịp: ba tháng quen nhau, hai người mới biết nhau trong vai người yêu, chưa biết nhau trong vai người cùng chịu lỗ. Làm ăn chung đòi hỏi những thứ khác hẳn tình cảm: cãi nhau về giá, về nhân viên, về việc ai làm nhiều hơn.

Thêm một điều: khi tiền và tình buộc vào nhau, chia tay khó gấp đôi. Người muốn rời đi phải tính cả quán, người muốn giữ quán phải tính cả người. Vì vậy câu hỏi đầu tiên không phải "quán này có lời không" mà là "nếu hai đứa chia tay sau sáu tháng, mình muốn mọi chuyện diễn ra thế nào". Nếu câu đó khó trả lời, chưa nên đưa tiền.

Năm câu hỏi kiểm trước khi đưa đồng nào

Bạn đã tự đến xem việc làm ăn ấy chưa? Đến mặt bằng, gặp chủ nhà, đọc hợp đồng thuê, hỏi giá thuê thật. Anh Khang phát hiện giá thuê chị Phương nói thấp hơn giá chủ nhà báo, vì chị chưa tính tiền cọc sáu tháng.

Người kia góp gì bằng thứ đo được? Góp công là đóng góp thật, nhưng phải được quy ra: bao nhiêu giờ mỗi ngày, trong bao lâu, nếu thôi làm thì sao. Góp công mà không có cách đo dễ thành điểm tranh cãi đầu tiên.

Tiền chung để ở đâu, ai được rút? Nếu toàn bộ vốn nằm trong tài khoản một người và chỉ người đó được chi, người kia không có cách gì theo dõi.

Lỗ thì sao? Bàn trước con số lỗ tối đa mỗi người chịu được, và khi chạm mức đó thì đóng cửa hay góp thêm.

Bạn mất khoản này thì đời sống có bị ảnh hưởng không? Nếu 200 triệu là phần lớn tài sản còn lại sau ly hôn, khoản góp nên nhỏ hơn, hoặc chia làm nhiều đợt theo kết quả kinh doanh từng tháng.

Hợp đồng hợp tác phải ghi những gì

Điều 504 Bộ luật Dân sự định nghĩa hợp đồng hợp tác là thoả thuận cùng đóng góp tài sản, công sức để thực hiện công việc nhất định, cùng hưởng lợi và cùng chịu trách nhiệm, và khoản 2 yêu cầu phải lập thành văn bản. Điều 505 liệt kê nội dung chủ yếu. Áp vào quán của anh Khang:

Nội dung theo Điều 505Ví dụ ghi cho quán cà phê
Mục đích, thời hạn hợp tácMở và vận hành một quán cà phê tại mặt bằng đã thuê, thời hạn 24 tháng, xem xét gia hạn
Họ tên, nơi cư trú các bênGhi đủ theo giấy tờ tuỳ thân của anh Khang và chị Phương
Tài sản đóng gópAnh Khang góp 200 triệu đồng chuyển khoản làm hai đợt, ghi rõ ngày
Đóng góp bằng sức lao độngChị Phương quản lý quán tối thiểu 8 giờ mỗi ngày, 6 ngày mỗi tuần
Phân chia hoa lợi, lợi tứcSau khi trừ chi phí và trích quỹ dự phòng, lợi nhuận chia đôi hằng quý
Quyền, nghĩa vụ mỗi bênKhoản chi trên 5 triệu đồng phải có cả hai đồng ý bằng tin nhắn
Điều kiện rút khỏi hợp tácBáo trước 60 ngày; cách tính phần được nhận lại
Điều kiện chấm dứtHết hạn, hai bên thoả thuận, lỗ luỹ kế vượt 100 triệu đồng

Một bản hợp đồng như vậy dài hai, ba trang, viết trong một buổi tối. Nếu người kia thấy việc viết ra là "không tin nhau", hãy nhớ rằng chính luật đòi hỏi văn bản, không phải bạn.

Ví dụ tính: chia lời, chia lỗ khi một người góp tiền, một người góp công

Giả sử quán có doanh thu 90 triệu đồng mỗi tháng, chi phí nguyên liệu, mặt bằng, điện nước, nhân viên phụ là 75 triệu. Lợi nhuận 15 triệu. Nếu chia đôi ngay, mỗi người được 7,5 triệu. Với chị Phương, đó là tiền công cho khoảng 200 giờ làm việc. Với anh Khang, đó là lợi tức trên 200 triệu vốn, tương đương khoảng 45% mỗi năm nếu duy trì được, một con số rất khó giữ trong thực tế.

Tháng ế, doanh thu chỉ 60 triệu, lỗ 15 triệu. Ai chịu? Nếu hợp đồng không ghi, mặc định theo Điều 509: các thành viên hợp tác chịu trách nhiệm chung bằng tài sản chung; tài sản chung không đủ thì chịu bằng tài sản riêng theo phần tương ứng với phần đóng góp. Câu hỏi "phần đóng góp" của người góp công là bao nhiêu lại quay về chuyện không đo được.

Cách ghi rõ hơn: trả chị Phương một khoản công cố định, ví dụ 6 triệu mỗi tháng, tính vào chi phí; phần lợi nhuận còn lại chia theo tỷ lệ đã thoả thuận; lỗ thì trừ vào quỹ dự phòng trước, hết quỹ thì hai bên ngồi lại quyết định có góp thêm hay đóng cửa. Như vậy người góp công có thu nhập ổn định, người góp tiền thấy rõ vốn đang ở đâu.

Con số không làm chuyện tình cảm lạnh đi. Nó chỉ chuyển những cuộc cãi nhau về tiền từ lúc nóng giận sang lúc hai người còn bình tĩnh ngồi viết.

Tiền chung để ở đâu và ai được chi

Phần lớn tranh chấp giữa người yêu làm ăn chung không bắt đầu từ việc lỗ, mà từ việc một người không biết tiền đi đâu. Vài cách sắp xếp đơn giản:

  • Mở một tài khoản riêng chỉ cho quán, không dùng tài khoản cá nhân của ai để nhận tiền bán hàng.
  • Mọi khoản chi lớn ghi vào một bảng chung hai người cùng xem, kèm ảnh hoá đơn.
  • Cuối mỗi tuần đối chiếu số dư tài khoản với bảng ghi, mười lăm phút là đủ.
  • Không dùng tiền của quán cho chi tiêu cá nhân, kể cả khi "mượn tạm vài hôm".
  • Người không trực tiếp quản lý có quyền xem sao kê bất cứ lúc nào, ghi rõ trong hợp đồng.
  • Tài sản mua bằng tiền chung như máy pha, tủ mát ghi vào danh sách tài sản của quán.

Điều 506 Bộ luật Dân sự nói tài sản do các thành viên đóng góp, cùng tạo lập là tài sản chung theo phần của các thành viên hợp tác. Danh sách tài sản và sổ thu chi là thứ giúp xác định "phần" ấy khi cần chia.

Khi tình cảm đổ vỡ mà quán vẫn còn

Đây là phần các cặp đôi ít muốn nghĩ tới nhất, và cũng là phần gây thiệt hại nhiều nhất nếu bỏ qua. Thứ tự nên làm khi một trong hai muốn dừng:

  1. Tách chuyện tình khỏi chuyện quán trong ít nhất một buổi nói chuyện; có thể nhờ một người thứ ba cả hai cùng tin ngồi cùng.
  2. Mở hợp đồng ra đọc lại điều khoản rút khỏi hợp tác. Theo Điều 510, thành viên được rút theo điều kiện đã thoả thuận, hoặc khi có lý do chính đáng và được hơn một nửa thành viên đồng ý; người rút có quyền nhận lại tài sản đã đóng góp và được chia phần trong khối tài sản chung.
  3. Kiểm kê tài sản, công nợ, tiền cọc mặt bằng tại thời điểm dừng. Điều 512 yêu cầu khi chấm dứt hợp tác phải thanh toán các khoản nợ trước; còn dư mới chia theo tỷ lệ đóng góp.
  4. Chọn một trong ba hướng: một người mua lại phần của người kia, cùng bán quán, hoặc đóng cửa và thanh lý.
  5. Lập biên bản thanh lý có chữ ký hai bên, ghi rõ từ nay không ai còn nghĩa vụ gì với quán.

Lưu ý khoản 3 Điều 506: không được chia tài sản chung trước khi chấm dứt hợp đồng hợp tác, trừ khi tất cả thành viên thoả thuận. Tự ý mang máy móc, rút tiền quỹ trong lúc giận dỗi là làm khó chính mình khi giải quyết sau này.

Khi lời rủ là kịch bản chứ không phải làm ăn

Bài này viết cho người được rủ làm ăn thật. Nhưng một số lời rủ góp vốn từ người yêu mới quen là kịch bản lấy tiền khoác áo kinh doanh. Dấu hiệu không nằm ở một chi tiết, mà ở việc bạn không được kiểm chứng bất cứ điều gì:

Bạn gặp phảiVì sao đáng loBạn làm gì
Không được đến xem mặt bằng, xưởng, kho hàngViệc làm ăn có thể không tồn tạiKhông góp cho tới khi tận mắt thấy và gặp người liên quan
Cam kết lãi cố định, cao, trả đều hằng thángKinh doanh thật có tháng lời tháng lỗHỏi lãi lấy từ đâu; không có câu trả lời cụ thể thì dừng
Giục góp trong vài ngày vì "cơ hội sắp hết"Tốc độ ngăn bạn hỏi người khácTừ chối mọi hạn chót do người kia đặt ra
Chuyển tiền vào tài khoản người thứ baTiền đi khỏi tầm theo dõi của cả haiChỉ chuyển vào tài khoản đứng tên việc kinh doanh hoặc của chính người hợp tác
Không muốn viết hợp đồng, nói "người yêu mà giấy tờ gì"Tránh để lại bằng chứngKhông có văn bản thì không góp
Lần đầu trả lãi đúng hẹn rồi rủ góp thêm khoản lớnKhoản lãi đầu là mồiDừng ở khoản đầu, rút vốn nếu được

Nếu đã góp và phát hiện việc làm ăn không có thật, giữ toàn bộ tin nhắn, sao kê, rồi đến công an nơi gần nhất trình báo. Khoản 1 Điều 174 Bộ luật Hình sự xử lý hành vi dùng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản; cơ quan có thẩm quyền sẽ xác định có đủ yếu tố hay không.

Câu hỏi thường gặp

Không có hợp đồng thì có đòi lại vốn góp được không?

Có thể yêu cầu, nhưng rất khó chứng minh. Bạn sẽ phải dựa vào sao kê chuyển tiền, tin nhắn bàn chuyện làm ăn, lời của người biết chuyện. Điều 504 yêu cầu hợp đồng hợp tác phải bằng văn bản, nên thiếu văn bản là bất lợi cho cả hai.

Có nên lập công ty hay hộ kinh doanh thay vì hợp đồng hợp tác?

Với quán lớn hoặc khi có thêm người góp vốn, lập hộ kinh doanh hay công ty giúp phân định rõ hơn. Với quán nhỏ hai người, hợp đồng hợp tác là bước tối thiểu. Nên hỏi người làm kế toán, pháp lý ở địa phương về lựa chọn phù hợp.

Người yêu muốn mình chuyển tiền góp vào tài khoản riêng của họ thì sao?

Nên đề nghị chuyển vào tài khoản riêng của việc kinh doanh, hoặc ít nhất ghi rõ nội dung chuyển khoản là tiền góp vốn kèm tên dự án. Tiền vào tài khoản cá nhân người kia mà không ghi gì rất dễ bị coi là quà hay khoản cho mượn.

Góp công thì có được chia tài sản khi dừng không?

Tuỳ hợp đồng. Nếu hợp đồng quy góp công thành một tỷ lệ phần vốn thì người góp công có phần trong tài sản chung. Nếu góp công được trả lương hằng tháng thì phần tài sản thường thuộc người góp tiền. Ghi rõ từ đầu để khỏi tranh cãi.

Lời rủ góp vốn có cam kết lãi cố định mỗi tháng thì nghĩ sao?

Việc kinh doanh thật không cam kết được lãi cố định, vì có tháng lời tháng lỗ. Lời cam kết lãi đều đặn, cao, kèm giục góp sớm là dấu hiệu nên dừng lại và hỏi ý kiến người thân trước khi đưa tiền.

Đang làm ăn chung mà muốn chia tay thì nói thế nào cho đỡ đổ vỡ?

Nói riêng hai chuyện. Chuyện tình cảm nói trước, ngắn và rõ. Chuyện quán hẹn một buổi khác, mang hợp đồng ra, bàn theo điều khoản. Trộn hai chuyện vào một buổi dễ khiến mỗi con số thành một lời trách móc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138