YeuNgay.comYêu Ngay
Tiền bạc khi đang yêu

Nhận quà đắt tiền từ người mới quen: khi món quà thành món nợ ân tình

Người mới quen tặng điện thoại, vàng, quà đắt tiền: quà là của ai theo luật, khi nào quà thành món nợ ân tình, kiểm thiết bị được tặng và cách nhận hay trả lại.

A Vietnamese woman in her late forties holds an unopened gift box on her lap at a quiet cafe table, face turned away, warm late afternoon light

Quà đắt tiền từ người mới quen không phải lúc nào cũng có ý xấu, nhưng nó thường tạo ra một món nợ ân tình khiến bạn khó từ chối lời nhờ vả sau đó. Cách giữ mình là nhận quà như quà, không coi nó là lý do phải đáp lại bằng tiền hay chữ ký, và với thiết bị được tặng thì tự cài đặt lại trước khi dùng.

Về pháp lý, quà đã trao và đã nhận là của người nhận, trừ khi có điều kiện kèm theo hoặc việc tặng xuất phát từ lừa dối. Bài này đi qua tình huống của chị Mai, 47 tuổi, ly hôn được ba năm, được một người đàn ông quen một tháng tặng điện thoại đời mới và một chiếc vòng vàng, để phân biệt quà với mồi, và biết cách nhận, trả hay ghi lại.

Món quà đến sớm hơn sự hiểu biết

Chị Mai quen anh Phúc trong một lớp học khiêu vũ buổi tối. Anh lịch sự, hay đưa chị về, kể mình làm trong ngành vật liệu xây dựng. Sau bốn tuần, nhân sinh nhật chị, anh tặng một chiếc điện thoại đời mới đã lắp sẵn sim, nói máy cũ của chị chậm quá. Tuần sau là một chiếc vòng vàng.

Chị Mai vui, nhưng cũng thấy lạ. Hai món quà cộng lại bằng gần ba tháng lương của chị, trong khi hai người còn chưa biết nhà nhau. Cảm giác lạ ấy đáng được lắng nghe. Quà to đến sớm không chứng minh người tặng xấu; có người rộng rãi tự nhiên, có người muốn gây ấn tượng. Nhưng nó đặt người nhận vào thế khó: từ chối thì sợ làm người kia mất mặt, nhận thì thấy mình mắc nợ.

Món nợ ấy không có trên giấy, nhưng rất thật trong lòng. Và chính nó là thứ một số người dựa vào để mở lời nhờ vả sau đó: "Anh lo cho em thế, giờ anh kẹt chút, em giúp anh được không?". Biết trước điều này, bạn có thể nhận một món quà mà không nhận kèm món nợ.

Đọc món quà theo bối cảnh

Cùng một món quà có thể mang ý nghĩa khác nhau tuỳ thời điểm và những gì đi kèm. Bảng dưới không phán xét người tặng, chỉ giúp bạn biết nên để ý điều gì:

Kiểu quàĐiều nên để ýCách đáp
Quà nhỏ, tương xứng với mức quen biếtBình thườngCảm ơn, đáp lại bằng quà hoặc lời quan tâm vừa sức
Quà rất đắt khi mới quen vài tuầnTạo khoảng chênh khiến bạn thấy mắc nợCảm ơn, nói rõ bạn ngại nhận quà lớn lúc này
Quà kèm lời nhắc "anh lo cho em thế này"Quà được dùng làm lý do đòi hỏiTách quà khỏi lời nhờ; cân nhắc trả lại
Thiết bị đã cài sẵn, lắp sẵn sim, đăng nhập sẵnNgười tặng có thể vẫn kết nối với thiết bịKhôi phục cài đặt, dùng sim và tài khoản của bạn
Quà rồi vài hôm sau than khó khăn tiền bạcTrình tự quà trước, xin sauKhông coi quà là lý do giúp tiền
Quà gửi qua người khác, bạn phải trả "phí nhận"Kịch bản đòi phí đã được nhận diện rộng rãiKhông trả bất kỳ khoản phí nào để nhận quà

Với chị Mai, món quà nằm ở dòng thứ hai và thứ tư. Chị chưa có lý do nghi ngờ anh Phúc, nhưng có đủ lý do để nhận quà một cách thận trọng.

Về pháp lý, quà đã nhận là của ai

Điều 457 Bộ luật Dân sự định nghĩa hợp đồng tặng cho tài sản là thoả thuận theo đó bên tặng cho giao tài sản và chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho mà không yêu cầu đền bù, bên được tặng cho đồng ý nhận. Khoản 1 Điều 458 nói hợp đồng tặng cho động sản có hiệu lực từ thời điểm bên được tặng cho nhận tài sản, trừ trường hợp có thoả thuận khác.

Nghĩa là khi chị Mai đã nhận chiếc điện thoại và chiếc vòng, chúng là của chị. Người tặng không có quyền đòi lại chỉ vì sau này hai người chia tay hay vì chị từ chối một lời nhờ vả. Hiểu điều này giúp người nhận bớt cảm giác "phải trả ơn" bằng cách khác.

Có hai ngoại lệ đáng biết. Thứ nhất, Điều 462 về tặng cho có điều kiện: nếu khi tặng hai bên thoả thuận người nhận phải thực hiện một nghĩa vụ sau khi tặng, mà người nhận không làm, bên tặng có quyền đòi lại tài sản; điều kiện ấy cũng không được vi phạm điều cấm của luật hay trái đạo đức xã hội. Thứ hai, nếu việc tặng xuất phát từ lừa dối, giao dịch có thể bị yêu cầu tuyên vô hiệu theo Điều 127. Hai ngoại lệ này cần được chứng minh, không thể chỉ nói miệng.

Chiều ngược lại cũng vậy: khi bạn tặng ai đó món đồ lớn, đừng nghĩ chia tay là đòi lại được.

Quà trước, xin sau: nhận ra trình tự để không bị cuốn theo

Bước một là món quà vượt mức. Không phải để bạn vui, mà để tạo khoảng chênh. Bạn bắt đầu thấy mình nhận nhiều hơn cho.

Bước hai là những lời nhắc nhẹ. "Anh chẳng tiếc gì với em", "anh lo cho em hết mà". Câu nói ngọt, nhưng giữ món quà luôn hiện diện trong câu chuyện.

Bước ba là một khó khăn bất ngờ. Hàng bị giữ, khoản thu bị chậm, người nhà ốm. Câu chuyện được kể sao cho bạn là người duy nhất giúp được.

Bước bốn là lời nhờ, kèm món quà cũ. "Anh tặng em cái vòng, giờ em cầm tạm cho anh mượn ít tiền nhé." Lời nhờ đến kèm cảm giác bạn nợ người ta.

Chỗ cắt là ở bước bốn. Bạn không cần trả lại quà để từ chối lời nhờ. Quà là quà, lời nhờ là chuyện khác, và bạn đánh giá lời nhờ như với bất kỳ ai khác. Nếu người kia đổi giọng, trách bạn vô ơn, phản ứng ấy cho thấy món quà ngay từ đầu không phải quà.

Được tặng điện thoại, đồng hồ thông minh: kiểm gì trước khi dùng

Thiết bị điện tử là loại quà đặc biệt, vì nó có thể vẫn nối với người tặng sau khi đã trao tay. Chị Mai làm những việc sau trước khi chuyển dữ liệu sang máy mới, và bạn cũng nên làm:

  • Mang máy tới cửa hàng hoặc người quen hiểu biết, khôi phục cài đặt gốc, rồi tự cài lại từ đầu.
  • Đăng nhập bằng tài khoản của chính bạn; nếu máy đòi tài khoản cũ của người tặng thì chưa dùng.
  • Dùng sim của bạn, không dùng sim được lắp sẵn đứng tên người khác.
  • Kiểm tra mục chia sẻ vị trí, thiết bị liên kết, ứng dụng lạ có quyền truy cập tin nhắn hay vị trí.
  • Với đồng hồ thông minh, kiểm tra nó đang ghép nối với điện thoại nào.
  • Không dùng máy được tặng để đăng nhập ngân hàng cho tới khi đã làm xong các bước trên.

Đây không phải sự nghi ngờ nhắm vào người tặng. Ai nhận máy đã qua tay người khác, kể cả của người nhà, cũng nên cài lại. Nếu người tặng phật ý khi bạn khôi phục cài đặt, đó là điều đáng suy nghĩ.

Nhận, từ chối hay trả lại: câu nói mẫu

Chọn cách nào là quyền của bạn. Điều quan trọng là nói rõ để không ai hiểu nhầm về sau:

  • Nhận và đặt ranh giới: "Em cảm ơn anh, em thích lắm. Nhưng lần sau anh đừng mua đồ đắt thế, em ngại. Mình đi ăn với nhau là em vui rồi."
  • Từ chối nhẹ: "Món này quý quá, em chưa nhận được lúc này. Mình quen nhau thêm thời gian đã, anh cất lại giúp em."
  • Trả lại khi quà bị nhắc đi nhắc lại: "Em gửi lại anh chiếc vòng. Em không muốn món quà thành chuyện giữa hai đứa."
  • Khi được nhờ cầm cố quà: "Quà anh tặng em giữ làm kỷ niệm, em không mang đi cầm. Chuyện tiền anh lo cách khác nhé."
  • Khi người kia đòi lại sau chia tay: "Món đó anh đã tặng, em giữ. Nếu anh nghĩ khác, mình nói chuyện có người làm chứng."

Nếu trả lại quà, trả tận tay, có người thứ ba chứng kiến hoặc nhắn tin xác nhận "đã nhận lại". Đừng gửi qua người lạ hay để ở chỗ người kia hẹn mà không có ai làm chứng.

Ghi lại quà lớn để khỏi tranh cãi về sau

Phần lớn tranh cãi về quà xảy ra khi chia tay, lúc mỗi người nhớ một kiểu: người tặng nói "anh cho mượn", người nhận nói "anh tặng". Vài việc nhỏ làm ngay lúc nhận giúp tránh chuyện đó:

  1. Với món trên một mức bạn tự đặt, ví dụ trên 5 triệu đồng, chụp ảnh món quà và ghi ngày nhận vào một ghi chú riêng.
  2. Nhắn một tin cảm ơn có chữ "quà": "Em cảm ơn anh món quà sinh nhật, chiếc vòng đẹp lắm." Tin nhắn ấy là bằng chứng đơn giản về bản chất món đồ.
  3. Giữ hoá đơn, phiếu bảo hành, giấy kiểm định nếu người tặng đưa kèm; nếu không có, không cần đòi.
  4. Nếu người tặng nói "cứ cầm đi, sau này tính", hỏi lại ngay: "Anh tặng hay anh gửi em giữ?" Câu trả lời lúc ấy quyết định mọi chuyện sau này.
  5. Không đem quà lớn đi cầm cố, bán lại theo lời người tặng nhờ, vì việc đó làm mờ ranh giới giữa quà và tài sản họ gửi.
  6. Nếu quyết định trả lại, nhắn tin xác nhận ngày trả, có người chứng kiến, và xin người kia nhắn lại đã nhận.

Chị Mai làm hai việc đầu ngay tối hôm đó. Ba tháng sau, khi anh Phúc nhắc tới chiếc vòng như "đồ anh gửi em", chị chỉ cần mở lại tin nhắn cảm ơn mà anh đã trả lời bằng một trái tim.

Kể với người thân về món quà

Nhiều người giấu những món quà lớn từ người mới quen vì sợ bị trêu, bị nghi, hoặc bị con cái phản đối chuyện yêu lại. Giấu quà thường kéo theo giấu luôn những gì xảy ra sau món quà, và đó mới là phần nguy hiểm.

Chị Mai kể với con gái theo cách nhẹ nhàng: "Mẹ đang quen một người, người ta tặng mẹ cái điện thoại với cái vòng, mẹ thấy hơi nhiều so với thời gian quen. Con giúp mẹ cài lại máy nhé." Câu ấy vừa cho con biết chuyện, vừa giao cho con một việc cụ thể, thay vì mở ra một cuộc tranh luận về chuyện mẹ có nên yêu hay không.

Nếu bạn là con và nghe cha mẹ kể như vậy, đừng bắt đầu bằng "lừa đảo đấy". Hỏi thêm về người kia một cách tò mò, giúp kiểm tra thiết bị, và nói rằng nếu có ai hỏi vay tiền thì cha mẹ cứ kể cho con nghe trước. Cha mẹ càng thấy kể ra là an toàn, càng kể sớm.

Câu hỏi thường gặp

Người yêu tặng quà rồi chia tay đòi lại thì có phải trả không?

Thông thường không. Theo Điều 458 Bộ luật Dân sự, tặng cho động sản có hiệu lực khi người nhận đã nhận tài sản. Trừ khi hai bên đã thoả thuận điều kiện kèm theo hoặc có lừa dối được chứng minh, quà là của người nhận.

Quà là vàng, có nên giữ hoá đơn hay giấy tờ không?

Nên giữ hoá đơn, giấy kiểm định hoặc ảnh chụp lúc nhận, kèm tin nhắn cho thấy đó là quà. Những thứ này giúp xác định giá trị và tư cách của món đồ nếu sau này có tranh cãi, hoặc khi bạn muốn bán lại.

Từ chối quà có làm người kia tổn thương không?

Có thể họ buồn, nhưng một lời từ chối nhẹ nhàng, kèm lời cảm ơn và lý do đơn giản, thường được người tử tế hiểu. Người phản ứng giận dữ chỉ vì bạn không nhận quà đang cho bạn thấy một điều quan trọng.

Được tặng quà rồi người kia hỏi vay tiền, có nên giúp vì thấy mắc nợ không?

Không nên để món quà quyết thay bạn. Đánh giá lời hỏi vay như với bất kỳ người mới quen nào: đã gặp người nhà chưa, biết họ sống ở đâu chưa, có khả năng mất khoản đó không. Quà và khoản vay là hai chuyện khác nhau.

Điện thoại được tặng đã khôi phục cài đặt thì có an toàn hoàn toàn không?

Khôi phục cài đặt gốc rồi đăng nhập bằng tài khoản của bạn giúp loại phần lớn rủi ro thường gặp. Nếu vẫn thấy dấu hiệu lạ như pin tụt nhanh bất thường hay người kia biết những điều bạn chưa kể, nhờ người có chuyên môn kiểm tra.

Mình tặng người yêu món quà lớn, giờ phát hiện bị lừa thì đòi được không?

Nếu chứng minh được người kia dùng gian dối để bạn tặng, bạn có thể yêu cầu toà tuyên giao dịch vô hiệu theo Điều 127 Bộ luật Dân sự, thời hiệu 2 năm kể từ khi biết bị lừa theo Điều 132. Có dấu hiệu chiếm đoạt thì trình báo công an.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138