YeuNgay.comYêu Ngay
Pháp luật liên quan

Người yêu cũ đăng ảnh riêng tư lên mạng: tội danh, quyền đòi gỡ và bồi thường

Người yêu cũ đăng ảnh riêng tư của bạn lên mạng hay vào nhóm chat: quyền hình ảnh và đời tư theo Bộ luật Dân sự, các tội có thể xem xét và mức bồi thường tinh thần.

A young Vietnamese woman sits on a bedroom floor hugging her knees while her older sister rests a hand on her shoulder, faces turned away, soft evening light

Người yêu cũ đăng hoặc gửi ảnh riêng tư của bạn khi chưa được bạn đồng ý là xâm phạm quyền đối với hình ảnh (Điều 32) và quyền về đời sống riêng tư (Điều 38) theo Bộ luật Dân sự; bạn có quyền yêu cầu toà án buộc thu hồi, tiêu huỷ, chấm dứt sử dụng hình ảnh và bồi thường thiệt hại. Tuỳ cách làm và hậu quả, hành vi đó còn có thể bị xem xét theo các tội trong Bộ luật Hình sự như làm nhục người khác (Điều 155) hay đưa trái phép thông tin lên mạng (Điều 288).

Bài viết theo tình huống của chị Vy, 26 tuổi, chia tay sau một năm quen thì người cũ gửi ảnh riêng của chị vào nhóm chat của bạn bè chung. Mục đích là giúp bạn biết pháp luật trao cho mình những quyền gì, nơi nào xử lý phần nào, và làm sao giữ bằng chứng mà không làm ảnh lan thêm. Chuyện xảy ra không phải lỗi của bạn, dù trước đó bạn đã tự nguyện chia sẻ ảnh với người mình tin.

Một buổi sáng chị Vy nhận ra

Chị Vy và Quân chia tay vì chị không muốn tiếp tục một mối quan hệ mà anh hay kiểm tra điện thoại, cấm chị đi chơi với bạn. Hai tuần sau chia tay, một người bạn nhắn chị: "Vy ơi, Quân vừa gửi mấy tấm ảnh vào nhóm lớp cũ, mình chưa mở nhưng thấy tên cậu." Chị run tay khi đọc dòng đó. Những tấm ảnh là những gì chị từng gửi riêng cho Quân lúc còn yêu.

Phản ứng đầu tiên của chị là muốn biến mất. Phản ứng thứ hai là muốn nhắn chửi Quân. Cả hai đều dễ hiểu. Nhưng chị may mắn có chị gái ở bên, người giúp chị chậm lại một nhịp: giữ bằng chứng, nhờ quản trị nhóm gỡ, rồi tìm hiểu quyền của mình.

Việc chị Vy từng tự gửi ảnh cho Quân không làm Quân có quyền đưa ảnh cho người khác. Đồng ý chia sẻ với một người không phải là đồng ý công khai với tất cả. Luật dân sự nói điều này khá rõ, như phần dưới sẽ trình bày.

Nếu sau chuyện này bạn có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người thân và đến cơ sở y tế gần nhất. Cảm giác bị phơi bày rất nặng nề, và bạn không phải mang nó một mình.

Quyền của bạn theo Bộ luật Dân sự

Hình ảnh của bạn là của bạn. Khoản 1 Điều 32 nêu cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình, việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý. Các ngoại lệ ở khoản 2 chỉ liên quan tới lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng hay hoạt động công cộng mà không làm tổn hại danh dự, hoàn toàn không phải trường hợp ảnh riêng tư.

Toà án có thể buộc thu hồi, tiêu huỷ ảnh. Khoản 3 Điều 32 cho người có hình ảnh quyền yêu cầu toà án ra quyết định buộc người vi phạm và các cá nhân, tổ chức liên quan thu hồi, tiêu huỷ, chấm dứt việc sử dụng hình ảnh, bồi thường thiệt hại.

Đời sống riêng tư bất khả xâm phạm. Khoản 1 Điều 38 tuyên bố đời sống riêng tư, bí mật cá nhân là bất khả xâm phạm; khoản 2 yêu cầu việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin về đời sống riêng tư phải được người đó đồng ý. Khoản 3 bảo đảm an toàn và bí mật cho các hình thức trao đổi thông tin riêng tư, tức cả tin nhắn giữa hai người.

Danh dự được bảo vệ, kể cả bằng việc gỡ bỏ và cải chính. Điều 34 cho phép yêu cầu toà án bác bỏ thông tin làm ảnh hưởng xấu tới danh dự; khoản 3 buộc thông tin đã đăng trên phương tiện nào thì gỡ bỏ, cải chính trên phương tiện đó, thông tin bị cất giữ thì phải huỷ bỏ; khoản 5 cho quyền yêu cầu xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường.

Các tội trong Bộ luật Hình sự có thể được xem xét

Việc áp dụng tội nào phụ thuộc vào cách ảnh bị phát tán, nội dung kèm theo và hậu quả. Bảng dưới chỉ để bạn biết các điều luật thường được nhắc tới và điều kiện của chúng, không phải để tự kết luận:

ĐiềuHành vi điều luật nêuĐiểm đáng chú ý với chuyện ảnh riêng tư
Điều 155, làm nhục người khácXúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khácKhoản 2 điểm e: sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội thì tù 3 tháng đến 2 năm
Điều 156, vu khốngBịa đặt hoặc loan truyền điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm danh dựÁp dụng khi ảnh đi kèm lời bịa đặt về bạn, ví dụ gán cho bạn chuyện không có thật
Điều 288, đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạngCông khai hoá thông tin riêng hợp pháp của cá nhân trên mạng mà không được phépCần thêm điều kiện như thu lợi, gây thiệt hại ở mức luật định hoặc gây dư luận xấu làm giảm uy tín của cá nhân (khoản 1); riêng hành vi đưa thông tin trái pháp luật lên mạng ở điểm a thì loại trừ các trường hợp đã thuộc Điều 117, 155, 156, 326
Điều 326, truyền bá văn hoá phẩm đồi truỵPhổ biến ảnh, phim có nội dung khiêu dâmCó ngưỡng về số lượng ảnh, dung lượng hoặc số người được phổ biến, ví dụ từ 10 người trở lên

Đọc kỹ sẽ thấy mỗi điều có điều kiện riêng, và cùng một hành vi có thể được xem xét theo điều này hay điều khác. Đó là việc của cơ quan điều tra. Điều bạn cần làm là cung cấp đủ dữ kiện: ảnh được gửi đi đâu, cho bao nhiêu người, kèm lời lẽ gì, đã lan tới đâu.

Nếu người cũ còn doạ đăng thêm để buộc bạn quay lại hoặc đưa tiền, đó là một hành vi khác cần kể riêng khi trình báo.

Giữ bằng chứng mà không làm ảnh lan thêm

Người bị hại thường rơi vào thế khó: muốn xoá hết cho nhanh nhưng lại cần bằng chứng. Thứ tự dưới đây giúp làm được cả hai, tốt nhất là nhờ một người tin cậy làm cùng:

  1. Nhờ người bạn trong nhóm chụp lại màn hình cho thấy tên người gửi, tên nhóm, thời điểm gửi và số thành viên nhóm, không cần mở to ảnh.
  2. Ghi lại tên những người đã thấy và sẵn lòng làm chứng.
  3. Nhờ quản trị nhóm gỡ nội dung và giữ lại ảnh chụp xác nhận đã gỡ.
  4. Dùng chức năng báo cáo nội dung riêng tư của nơi ảnh bị đăng, ghi lại ngày báo cáo.
  5. Lưu các tin nhắn người cũ gửi bạn sau chia tay, đặc biệt lời đe doạ hoặc thừa nhận.
  6. Chép mọi thứ vào một thư mục riêng, sao lưu ra một nơi khác, và đừng chuyển tiếp ảnh cho ai.
  7. Mang hồ sơ đến cơ quan công an nơi bạn cư trú để trình báo.

Đừng nhắn trả đũa hay đăng bài kể tội người cũ kèm thông tin của họ. Bạn đang có lẽ phải; một bài đăng nóng giận có thể làm phức tạp vị trí đó.

Bồi thường: luật tính những gì

Điều 584 Bộ luật Dân sự đặt nguyên tắc chung: người có hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín, quyền và lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường. Với trường hợp danh dự, nhân phẩm bị xâm phạm, Điều 592 liệt kê các khoản: chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại; thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút; và thiệt hại khác do luật quy định.

Khoản 2 Điều 592 thêm một khoản tiền để bù đắp tổn thất về tinh thần. Mức này do các bên thoả thuận; nếu không thoả thuận được thì tối đa cho một người không quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định. Mức lương cơ sở thay đổi theo từng thời kỳ, nên con số cụ thể tính theo mức áp dụng lúc giải quyết.

Với chị Vy, các khoản có thể liệt kê gồm: tiền gặp chuyên gia tâm lý, những ngày nghỉ làm không lương vì không thể đến công ty, chi phí đi lại để làm việc với cơ quan chức năng. Giữ hoá đơn, giấy xác nhận nghỉ, tin nhắn xin nghỉ cho từng khoản. Luật nói thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời theo Điều 585, nhưng điều kiện là thiệt hại phải được chứng minh.

Bồi thường không xoá được nỗi đau, nhưng nó ghi nhận chính thức rằng bạn đã bị xâm phạm. Với nhiều người, sự ghi nhận đó có ý nghĩa hơn số tiền.

Nói với người xung quanh thế nào

Bạn không nợ ai một lời giải thích, nhưng có vài câu ngắn giúp bạn giữ thế chủ động khi phải đối diện:

  • Với bạn bè trong nhóm: "Ảnh đó bị đăng khi chưa có sự đồng ý của mình. Mình đang làm việc với cơ quan chức năng. Mong mọi người không lưu, không chuyển tiếp."
  • Với người thân: "Người yêu cũ của con đăng ảnh riêng của con để trả thù. Con đã giữ bằng chứng và đang trình báo. Con cần cả nhà ở bên."
  • Với quản lý trực tiếp nếu cần xin nghỉ: "Em đang là người bị hại trong một vụ phát tán ảnh trái phép. Em xin nghỉ hai ngày để làm việc với cơ quan chức năng."
  • Với người hỏi tò mò: "Chuyện này đang được giải quyết theo pháp luật, mình không bàn thêm."

Nếu người cũ đến nhà, đến chỗ làm, đe doạ hay dùng vũ lực, hãy báo công an ngay và báo người thân. Sự an toàn của bạn đi trước mọi thủ tục.

Một điều nữa: bạn không phải trả lời mọi câu hỏi, cũng không phải kể lại nhiều lần. Chọn một hai người đáng tin để nói kỹ, còn lại dùng một câu ngắn như trên. Những người thật lòng quan tâm sẽ hiểu và không hỏi thêm.

Câu hỏi thường gặp

Mình tự gửi ảnh cho người yêu thì họ có quyền đăng không?

Không. Khoản 1 Điều 32 Bộ luật Dân sự yêu cầu việc sử dụng hình ảnh phải được người đó đồng ý, và Điều 38 yêu cầu công khai thông tin đời tư phải được đồng ý. Chia sẻ riêng với một người không phải là đồng ý cho họ công khai.

Người yêu cũ đăng ảnh riêng tư có bị đi tù không?

Có thể, tuỳ trường hợp. Điều 155 về làm nhục người khác có mức tù từ 3 tháng đến 2 năm nếu dùng mạng viễn thông, phương tiện điện tử; ngoài ra còn các điều 156, 288, 326 với điều kiện riêng. Cơ quan điều tra sẽ xác định.

Có thể yêu cầu gỡ ảnh và xin lỗi công khai không?

Có. Điều 32 cho quyền yêu cầu toà án buộc thu hồi, tiêu huỷ, chấm dứt sử dụng hình ảnh; Điều 34 cho quyền yêu cầu gỡ bỏ, cải chính trên chính phương tiện đã đăng, xin lỗi công khai và bồi thường.

Bồi thường tổn thất tinh thần tối đa là bao nhiêu?

Theo khoản 2 Điều 592 Bộ luật Dân sự, nếu không thoả thuận được, mức bồi thường bù đắp tổn thất tinh thần tối đa không quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định tại thời điểm giải quyết, ngoài các thiệt hại vật chất khác.

Có nên xoá hết ảnh và tin nhắn cho nhẹ lòng không?

Hãy giữ bằng chứng trước, gồm ảnh chụp màn hình cho thấy ai gửi, gửi đâu, lúc nào, và tin nhắn của người cũ. Sau đó cất vào một thư mục riêng hoặc nhờ người tin cậy giữ. Bạn không cần mở lại chúng thường xuyên.

Người nhận được ảnh rồi chuyển tiếp có phải chịu trách nhiệm không?

Điều 38 bảo vệ đời sống riêng tư trước mọi việc công khai không được đồng ý, và khoản 3 Điều 32 nhắc tới cả cá nhân, tổ chức có liên quan. Người chuyển tiếp cũng có thể phải chịu trách nhiệm tuỳ mức độ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138