YeuNgay.comYêu Ngay
Pháp luật liên quan

Yêu người đã có vợ, có chồng: khi nào trái luật, khi nào thành tội theo Điều 182

Phát hiện người yêu còn vợ, còn chồng: Luật Hôn nhân và gia đình cấm gì, tội vi phạm chế độ một vợ một chồng cần những điều kiện nào, người bị giấu được bảo vệ ra sao.

A Vietnamese woman in her thirties walks away along a quiet riverside path at sunset carrying a small bag, filmed from far behind, long shadows and amber light

Yêu và hẹn hò với người đã có vợ, có chồng không tự nó là tội, nhưng Luật Hôn nhân và gia đình cấm người chưa có vợ, chưa có chồng kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ. Theo Điều 182 Bộ luật Hình sự, việc đó chỉ thành tội khi người chưa có gia đình biết rõ bên kia đang có vợ, có chồng và hành vi dẫn tới hậu quả như làm hôn nhân của một hoặc hai bên ly hôn, hoặc người đó đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm.

Chữ "biết rõ" là điểm mấu chốt với những người bị giấu. Bài viết theo tình huống của chị Thu, 34 tuổi, quen một người tám tháng và sắp ra mắt gia đình thì phát hiện anh ta vẫn còn vợ. Mục đích là giúp bạn hiểu ranh giới pháp lý, bảo vệ mình khi bị cuốn vào chuyện người khác dựng lên, và rời đi an toàn.

Tám tháng và một cuộc gọi lạ

Chị Thu làm giáo viên tiếng Anh ở một trung tâm, chưa lập gia đình. Chị quen anh Hải qua một nhóm leo núi cuối tuần. Anh nói đã ly hôn ba năm, con ở với mẹ. Hai người hẹn hò, anh thường ngủ lại căn hộ của chị vào cuối tuần, có lần nói tới chuyện cưới. Chị chuẩn bị đưa anh về ra mắt bố mẹ.

Một buổi tối, chị nhận cuộc gọi từ một người phụ nữ tự giới thiệu là vợ anh Hải. Chị ấy nói hai người chưa hề ly hôn, vẫn sống chung, và đã thấy tin nhắn của chị trong điện thoại chồng. Chị Thu choáng váng. Chị hỏi lại anh Hải; anh lúng túng, rồi nói "đang thủ tục", "sắp xong".

Chị Thu sợ hai điều: mình có phạm luật không, và người vợ kia có làm gì mình không. Chị cũng xấu hổ, như thể chính mình đã làm điều sai. Thật ra, người giấu sự thật là anh Hải. Chị Thu yêu một người tự giới thiệu là độc thân, và đó không phải là lỗi của chị.

Những tình huống như của chị Thu không hiếm khi tình cảm tiến nhanh: người kia kể một câu chuyện ly hôn nghe rất hợp lý, có khi kèm nỗi buồn khiến bạn càng thương. Ít ai đòi xem quyết định ly hôn của người mình yêu, và cũng chẳng nên biến buổi hẹn thành cuộc thẩm vấn. Nhưng khi đã tính chuyện về chung một nhà hay ra mắt gia đình, hỏi nhẹ nhàng về giấy tờ là việc bình thường. Phần dưới đây trả lời câu hỏi đầu tiên của chị: pháp luật nói gì về việc yêu người đã có gia đình.

Luật Hôn nhân và gia đình cấm điều gì

Cấm hai chiều. Điểm c khoản 2 Điều 5 cấm người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác, và cấm người chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ.

"Chung sống như vợ chồng" có nghĩa riêng. Khoản 7 Điều 3 giải thích chung sống như vợ chồng là việc nam, nữ tổ chức cuộc sống chung và coi nhau là vợ chồng. Hẹn hò, nhắn tin, gặp nhau cuối tuần chưa đương nhiên là chung sống như vợ chồng; việc đánh giá tuỳ vào thực tế cụ thể.

Hôn nhân một vợ một chồng là nguyên tắc. Khoản 1 Điều 2 nêu nguyên tắc hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng. Đây là lý do luật bảo vệ cả người vợ, người chồng hợp pháp lẫn người bị lừa.

Kết hôn với người đang có vợ, có chồng là kết hôn trái pháp luật. Điểm d khoản 1 Điều 8 yêu cầu việc kết hôn không thuộc trường hợp cấm tại các điểm a, b, c, d khoản 2 Điều 5. Nếu đã đăng ký kết hôn với người đang có vợ, có chồng, khoản 2 Điều 10 cho vợ, chồng hợp pháp của người đó và một số cá nhân, cơ quan, tổ chức quyền yêu cầu toà án huỷ.

Điều 182: khi nào thành tội

Điều 182 Bộ luật Hình sự về tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng không xử lý mọi trường hợp, mà cần đủ các yếu tố. Bảng dưới tách từng yếu tố để bạn đối chiếu:

Yếu tốĐiều luật nêuÝ nghĩa với người bị giấu
Người thực hiệnNgười đang có vợ, có chồng; hoặc người chưa có vợ, chưa có chồngCả hai phía đều có thể là chủ thể
Hành viKết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khácHẹn hò đơn thuần không phải là kết hôn hay chung sống
Nhận thức của người chưa có gia đìnhChung sống với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợKhông biết, bị giấu, bị lừa là đã ly hôn thì không phải "biết rõ"
Hậu quả hoặc tiền sự (khoản 1)Làm quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên dẫn đến ly hôn; hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạmThiếu cả hai thì chưa đủ yếu tố khoản 1
Khung nặng hơn (khoản 2)Làm vợ, chồng hoặc con của một bên tự sát; hoặc đã có quyết định của toà án huỷ kết hôn, buộc chấm dứt chung sống mà vẫn duy trìTù từ 6 tháng đến 3 năm

Mức phạt ở khoản 1 là cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc tù từ 3 tháng đến 1 năm. Con số không lớn, nhưng điểm quan trọng hơn là sau khi biết sự thật, nếu bạn vẫn tiếp tục chung sống, chữ "biết rõ" sẽ không còn đứng về phía bạn nữa.

Giữ bằng chứng rằng bạn đã bị giấu

Nếu sau này có tranh chấp, việc bạn không biết người kia còn vợ, còn chồng cần được thể hiện bằng dữ kiện, không chỉ bằng lời. Những thứ nên lưu ngay:

  • Tin nhắn trong đó người kia nói đã ly hôn, đang độc thân, không còn ràng buộc.
  • Lời họ giới thiệu bản thân với bạn bè, gia đình bạn, nếu có người nghe.
  • Ảnh hoặc tin nhắn về kế hoạch cưới, ra mắt gia đình, vì người biết đối phương có vợ hiếm khi lên kế hoạch như vậy.
  • Thời điểm bạn biết sự thật: ngày, giờ, qua ai, bằng cách nào.
  • Tin nhắn bạn gửi sau khi biết, thể hiện bạn dừng mối quan hệ.

Không cần trình những thứ này cho ai ngay, chỉ cần giữ. Đa số trường hợp không đi tới cơ quan chức năng, nhưng khi cần, bạn sẽ có sẵn.

Nếu người kia đã vay tiền hoặc nhận tài sản của bạn dựa trên lời nói dối về tình trạng hôn nhân, chẳng hạn hứa cưới để vay tiền mua nhà chung, hãy tách phần tiền ra để xem xét riêng. Khi lời nói dối là lý do bạn giao tiền, đó có thể là dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự. Khi chỉ là khoản vay bình thường, bạn có quyền đòi theo hợp đồng vay tài sản tại Điều 463 Bộ luật Dân sự.

Khi vợ hoặc chồng của người kia tìm đến

Bạn không nợ ai một cuộc đối chất. Nếu người vợ, người chồng kia gọi, nhắn hay đến tìm, một câu ngắn là đủ: "Em không biết anh ấy còn gia đình. Em đã dừng liên lạc. Chị có thể hỏi anh ấy." Không cần tranh cãi ai đúng ai sai.

Không gặp riêng ở nơi vắng. Nếu bên kia muốn gặp, chọn nơi công cộng, có người đi cùng. Cảm xúc của người vừa phát hiện bị phản bội có thể rất mạnh.

Đánh ghen là hành vi trái pháp luật. Dù người kia đau đớn đến đâu, việc xông vào nhà, hành hung, lăng mạ, quay phim đăng lên mạng đều không được pháp luật cho phép. Nếu bị đe doạ hay bị tấn công, hãy báo công an ngay và đến cơ sở y tế nếu bị thương.

Lời lẽ xúc phạm trên mạng có thể được xử lý. Nếu bạn bị đăng hình, bị gọi tên, bị bịa đặt trên mạng, Điều 34 Bộ luật Dân sự cho bạn quyền yêu cầu gỡ bỏ, cải chính và bồi thường; mức độ nghiêm trọng có thể được xem xét theo Bộ luật Hình sự.

Người kia cũng là người bị tổn thương. Giữ một khoảng cách lịch sự giúp cả hai không làm nhau đau thêm. Người cần trả lời cho cả hai là người đã nói dối.

Rời đi rõ ràng

Chị Thu quyết định dừng lại. Chị gửi anh Hải một tin nhắn: "Anh đã nói với em là anh ly hôn rồi. Hôm nay em biết điều đó không đúng. Em dừng mối quan hệ này từ bây giờ, không gặp lại, không nhắn tin nữa." Tin nhắn ngắn, không chửi, không đe doạ, và thể hiện rõ thời điểm chị biết sự thật.

Anh Hải nhắn lại nhiều lần, hứa sẽ ly hôn, xin thêm thời gian. Chị Thu không trả lời. Mỗi lời hứa "sắp ly hôn" đều là lời mời bạn ở lại trong một tình thế mà từ giờ bạn đã biết rõ. Nếu bạn thật sự muốn chờ, ít nhất hãy chờ cho tới khi có bản án, quyết định ly hôn có hiệu lực, chứ không phải lời hứa.

Với bố mẹ, chị Thu nói: "Con tưởng anh ấy đã ly hôn, nhưng không phải. Con dừng rồi. Con buồn, nhưng con không làm gì sai." Bố chị im lặng một lúc rồi nói: "Ừ, về nhà ăn cơm đã." Có những lúc người thân không cần biết hết, chỉ cần biết bạn đang cần họ.

Nếu sau khi chia tay người kia đeo bám, xuất hiện ở chỗ làm, doạ dẫm hay làm bạn sợ, hãy nói với người thân và báo công an. Giữ lại các tin nhắn sau chia tay, vì chúng cho thấy bạn đã dừng từ lúc nào và người kia vẫn tiếp tục liên lạc dù bạn đã từ chối rõ ràng.

Câu hỏi thường gặp

Yêu người đã có vợ có bị đi tù không?

Yêu, hẹn hò tự nó không phải là tội. Điều 182 Bộ luật Hình sự chỉ xử lý khi có kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ đang có vợ, có chồng, kèm hậu quả như làm một bên ly hôn hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm.

Bị người yêu giấu chuyện đã có vợ thì mình có vi phạm không?

Điều 182 dùng chữ "biết rõ". Nếu bạn bị giấu hoặc bị nói là đã ly hôn, bạn không thuộc trường hợp biết rõ. Hãy lưu tin nhắn họ nói mình độc thân và dừng quan hệ khi biết sự thật.

Chung sống như vợ chồng được hiểu thế nào?

Khoản 7 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình giải thích đó là việc nam, nữ tổ chức cuộc sống chung và coi nhau là vợ chồng. Hẹn hò, gặp gỡ không đương nhiên là chung sống như vợ chồng; việc đánh giá phụ thuộc thực tế.

Đã đăng ký kết hôn với người đang có vợ thì sao?

Đó là kết hôn trái pháp luật vì vi phạm điểm d khoản 1 Điều 8. Theo khoản 2 Điều 10, vợ hoặc chồng hợp pháp của người đó, cha mẹ, con của người kết hôn trái pháp luật và một số cơ quan, tổ chức có quyền yêu cầu toà án huỷ.

Vợ của người yêu đến nhà đánh ghen thì làm gì?

Không đối chất ở nơi vắng, không đáp trả bằng vũ lực. Nếu bị đe doạ, hành hung, hãy báo công an ngay và đến cơ sở y tế nếu bị thương. Nếu bị đăng hình bêu riếu, Điều 34 Bộ luật Dân sự cho bạn quyền yêu cầu gỡ bỏ, xin lỗi và bồi thường.

Người yêu hứa sắp ly hôn thì có nên chờ không?

Lời hứa chưa thay đổi tình trạng pháp lý. Nếu tiếp tục chung sống khi đã biết, bạn không còn được coi là người bị giấu. Nếu muốn chờ, hãy chờ tới khi có bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138