YeuNgay.comYêu Ngay
Cưới vội và môi giới hôn nhân

Được rủ kết hôn giả để đi nước ngoài: vì sao không nên nhận lời dù được trả tiền

Đăng ký với người lạ, nhận tiền, sang đó rồi ly hôn: luật gọi là kết hôn giả tạo. Hệ quả về tiền, hôn nhân thật sau này, trách nhiệm hình sự và câu từ chối mẫu.

A Vietnamese man in his late twenties sits on a plastic stool at a street-side tea stall at night, listening to an older man beside him, both seen from behind

Kết hôn giả để đi nước ngoài là điều Luật Hôn nhân và gia đình cấm, và người nhận lời thường là người chịu thiệt nhiều nhất: mất tiền đặt cọc, mang một cuộc hôn nhân thật trên giấy với tài sản và nợ dính theo, và có thể bị cuốn vào trách nhiệm pháp lý của đường dây đứng sau. Lời hứa "sang đó rồi ly hôn, ai lo phần nấy" không có gì bảo đảm.

Anh Phúc, 27 tuổi, đang làm thợ ở một xưởng nhỏ, được người quen rủ: đăng ký kết hôn với một người phụ nữ đang ở nước ngoài, đặt trước một khoản, sang đó làm vài năm, có giấy tờ rồi ly hôn. Bài này không bàn cách làm; nó giúp anh Phúc, và bạn nếu đang được rủ, thấy rõ cái giá thật trước khi nghe tiếp.

Luật gọi việc này là gì

Khoản 11 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 định nghĩa kết hôn giả tạo là việc lợi dụng kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch Việt Nam, quốc tịch nước ngoài, hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích xây dựng gia đình. Điểm a khoản 2 Điều 5 liệt kê kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo vào nhóm hành vi bị cấm.

Nghĩa là ngay từ đầu, việc anh Phúc được rủ là một việc luật không thừa nhận. Không có hợp đồng nào giữa anh và người tổ chức được luật bảo vệ. Khoản 15 Điều 3 còn định nghĩa ly hôn giả tạo theo cùng tinh thần, nên vế sau của lời hứa, "có giấy rồi ly hôn", cũng không phải lối thoát sạch sẽ như người ta kể.

Điều quan trọng khác: các nước nhận người theo diện hôn nhân thường cũng có quy định riêng về hôn nhân không thật, và có thể từ chối, thu hồi giấy tờ cư trú khi phát hiện. Bài này không đi vào luật nước ngoài, nhưng bạn nên biết rủi ro không chỉ nằm ở phía Việt Nam.

Lời rủ rê và điều không ai nói ra

Người rủ thường kể phần dễ nghe. Bảng dưới đặt phần đó cạnh phần thường bị bỏ qua.

Lời rủĐiều không được nóiHệ quả có thể có với bạn
"Chỉ là thủ tục, ai cũng làm"Đây là hành vi bị cấm, không phải thủ tụcKhông có cơ sở pháp lý nào để đòi quyền lợi khi bị bỏ rơi
"Đặt trước một nửa, sang đó trả nốt"Khoản đặt trước thường đã mất nếu việc không thànhMất tiền, khó đòi lại vì giao dịch có mục đích trái luật
"Bên kia lo hết giấy tờ"Người khác cầm hồ sơ cá nhân của bạnThông tin của bạn có thể bị dùng cho việc khác
"Sang đó có việc ngay"Không ai ký cam kết việc làmPhụ thuộc hoàn toàn vào người tổ chức khi ở nơi xa
"Vài năm rồi ly hôn"Trong thời gian đó bạn là vợ, chồng thật trên giấyTài sản, nợ, con cái phát sinh đều gắn với người kia
"Không ai biết đâu"Phỏng vấn, xác minh đều có thể phát hiệnBị từ chối, bị buộc về, hồ sơ cá nhân có ghi nhận

Anh Phúc thử hỏi lại người quen: "Nếu bên kia đổi ý sau khi em đặt tiền thì sao?" Câu trả lời là "chưa ai bị vậy". Không có câu trả lời nào về giấy tờ hay cam kết. Đó là thông tin quan trọng nhất anh nhận được.

Tiền đặt cọc: vì sao thường không đòi lại được

Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015 quy định giao dịch dân sự có mục đích, nội dung vi phạm điều cấm của luật thì vô hiệu. Theo khoản 2 Điều 131, khi giao dịch vô hiệu các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Nghe thì có vẻ bạn đòi lại được tiền, nhưng trên thực tế thỏa thuận kiểu này hiếm khi có giấy tờ, người nhận tiền thường là một mắt xích trung gian, và chính bạn khó đứng ra kể đầy đủ câu chuyện vì nó gắn với một việc bị cấm.

Ví dụ tính: anh Phúc được báo tổng chi phí 400 triệu đồng, đặt trước 150 triệu đồng, phần lớn là tiền vay người nhà. Nếu sau ba tháng người tổ chức báo "hồ sơ bị trượt, phải đóng thêm 50 triệu để làm lại", anh đứng trước hai lựa chọn đều tệ: đóng thêm và lún sâu hơn, hoặc dừng lại và mất 150 triệu cùng khoản lãi phải trả người nhà.

Nếu người nhận tiền ngay từ đầu không có ý định làm việc gì, chỉ dựng chuyện để lấy tiền, thì đó có thể là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự. Bạn vẫn có quyền trình báo công an với tư cách người bị chiếm đoạt tài sản. Nhưng đi con đường đó bạn phải kể cả phần mình đã nhận lời, và đó là lý do tốt nhất để không bắt đầu.

Một cuộc hôn nhân "giả" vẫn là hôn nhân thật trên giấy

Khi đã đăng ký, theo khoản 13 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình, thời kỳ hôn nhân được tính từ ngày đăng ký đến ngày chấm dứt hôn nhân. Trong thời kỳ đó, Điều 33 coi tài sản do vợ, chồng tạo ra và thu nhập hợp pháp là tài sản chung, trừ khi chứng minh được là tài sản riêng. Điều 37 quy định các nghĩa vụ chung về tài sản. Hai người lạ bỗng trở thành vợ chồng với đủ những ràng buộc này.

Hãy hình dung vài năm sau anh Phúc gặp một người anh thương thật. Anh không thể đăng ký kết hôn với người đó cho tới khi xong thủ tục ly hôn với người vợ trên giấy, mà người đó có thể đang ở nước ngoài, không liên lạc được, hoặc đòi thêm tiền mới chịu ký. Nếu anh vẫn chung sống với người mới khi chưa ly hôn, anh lại rơi vào điểm c khoản 2 Điều 5, điều cấm người đang có vợ mà chung sống như vợ chồng với người khác.

Ở chiều ngược lại, nếu người vợ trên giấy vay nợ, mua bán tài sản, sinh con, anh có thể bị kéo vào tranh chấp mà anh không hề biết. Không có gì "giả" ở những hệ quả đó.

So hai con đường với cùng một khoản tiền

Phần lớn người được rủ đều đang cần một con đường đi làm ăn xa hoặc đổi nghề. Bảng dưới đặt hai con đường cạnh nhau, với cùng khoản 150 triệu đồng anh Phúc định đặt cọc.

Câu hỏiKết hôn giả qua người tổ chứcCon đường hợp pháp, chậm hơn
Ai giữ hồ sơ của bạnNgười tổ chứcChính bạn
Tiền đặt trước đi đâuVào tay trung gian, không giấy tờHọc phí, lệ phí có hoá đơn, biên lai
Khi có sự cốKhông có cơ sở pháp lý để đòiCó hợp đồng, có nơi khiếu nại
Tình trạng hôn nhân của bạnCó vợ hoặc chồng trên giấy nhiều nămKhông thay đổi
Khi muốn lập gia đình thậtPhải ly hôn trước, phụ thuộc người kiaĐăng ký bình thường
Khi bị phát hiện ở nước đếnCó thể bị từ chối, buộc vềKhông có rủi ro này

Con đường hợp pháp thường mất thêm một hai năm: học nghề có chứng chỉ, học ngoại ngữ, tìm hiểu chương trình đi làm việc ở nước ngoài qua đơn vị được cấp phép và kiểm tra giấy phép đó tại cơ quan lao động địa phương. Chậm hơn, nhưng mỗi đồng bỏ ra đều có giấy tờ và mỗi bước đều do bạn quyết định. Nếu ai đó hứa con đường hợp pháp mà không cần học, không cần hợp đồng, đó lại là một lời rủ khác cần dè chừng.

Trách nhiệm có thể đến với những ai trong chuỗi

Điều 348 Bộ luật Hình sự xử lý người vì vụ lợi mà tổ chức hoặc môi giới cho người khác xuất cảnh, nhập cảnh hoặc ở lại Việt Nam trái phép, phạt tù từ 1 đến 5 năm, nặng hơn khi phạm tội nhiều lần, với nhiều người, có tính chất chuyên nghiệp. Điều 341 xử lý việc làm giả hoặc sử dụng tài liệu, giấy tờ giả của cơ quan, tổ chức. Những người đứng ra tổ chức, lo giấy tờ cho các vụ kết hôn giả là nhóm luật nhắm đến trước tiên.

Người được rủ thường nghĩ mình chỉ là người "ký tên", không dính gì. Nhưng nếu bạn tiếp tay bằng cách khai sai, ký vào giấy tờ không đúng sự thật, hoặc rủ thêm người khác vào để được giảm tiền, ranh giới giữa người bị lôi kéo và người tham gia có thể mờ đi. Đây là phần tóm lược điều luật, không phải đánh giá vụ việc của ai; ai đang ở trong tình huống cụ thể nên hỏi luật sư hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý.

Cũng cần nói: nhiều người đồng ý vì hoàn cảnh quá khó, vì nợ, vì cha mẹ ốm, vì muốn đổi đời. Hiểu được điều đó không có nghĩa là con đường này an toàn. Nó chỉ có nghĩa là bạn đáng được biết đầy đủ trước khi chọn.

Từ chối người quen mà không mất lòng, và nếu đã lỡ nhận lời

Người rủ thường là bà con hoặc bạn lâu năm, nên từ chối khó. Vài câu mẫu có thể dùng nguyên văn:

  • "Em cảm ơn anh nghĩ tới em, nhưng em không làm việc gì phải đăng ký kết hôn với người em không thương."
  • "Nhà em nói rồi, tiền thì tính cách khác, giấy hôn thú thì không đem ra làm được."
  • "Em không muốn sau này gặp người thương mà phải đi tìm người vợ trên giấy để xin ly hôn."
  • Nếu đã đặt tiền: dừng, không đóng thêm bất kỳ khoản nào dù bị doạ mất trắng.
  • Giữ lại tin nhắn, giấy biên nhận, tên người nhận tiền, thời gian, địa điểm giao tiền.
  • Không ký thêm giấy tờ gì, không khai thêm thông tin, không rủ thêm người.
  • Nói với một người thân bạn tin, rồi hỏi luật sư hoặc trợ giúp pháp lý trước khi làm bước tiếp theo.
  • Nếu bị đe doạ để buộc đi tiếp, báo công an nơi gần nhất.

Anh Phúc cuối cùng chọn nói thật với mẹ. Khoản tiền dự định đặt cọc được dùng để học nghề hàn có chứng chỉ, con đường dài hơn nhưng không có ai cầm hồ sơ của anh trong tay.

Câu hỏi thường gặp

Kết hôn giả để đi nước ngoài có bị phạt không?

Kết hôn giả tạo là hành vi bị cấm theo điểm a khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Người tổ chức, môi giới vì vụ lợi cho người khác xuất cảnh trái phép có thể bị xử lý hình sự theo Điều 348 Bộ luật Hình sự. Mức xử lý cụ thể tuỳ vụ việc.

Đặt tiền rồi mà việc không thành thì đòi lại được không?

Rất khó. Thỏa thuận có mục đích trái luật bị coi là vô hiệu, và thực tế thường không có giấy tờ, người nhận tiền là trung gian. Nếu ngay từ đầu họ chỉ dựng chuyện lấy tiền, bạn có thể trình báo công an về hành vi chiếm đoạt tài sản.

Kết hôn giả rồi ly hôn ngay sau đó có sao không?

Khi đã đăng ký thì đó là hôn nhân trên giấy với tài sản, nghĩa vụ chung theo luật. Ly hôn phải qua Toà án và cần người kia hợp tác. Luật cũng cấm ly hôn giả tạo. Không có cách nào xoá sạch như chưa từng xảy ra.

Nếu được trả tiền để kết hôn với người nước ngoài muốn sang Việt Nam thì sao?

Chiều này cũng là kết hôn giả tạo theo khoản 11 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình, vì mục đích là nhập cảnh, cư trú chứ không phải xây dựng gia đình. Bạn vẫn gánh hôn nhân trên giấy với tài sản, nợ và thủ tục ly hôn về sau.

Người quen cứ nài nỉ, nói ai cũng làm, phải từ chối sao?

Nói ngắn và dứt khoát rằng bạn không đăng ký kết hôn với người mình không thương, cảm ơn họ đã nghĩ tới bạn. Không cần tranh luận. Nếu họ đe doạ hoặc ép buộc, hãy giữ tin nhắn và báo công an nơi gần nhất.

Đã lỡ đưa giấy tờ cá nhân cho người tổ chức thì làm gì?

Đòi lại bản gốc càng sớm càng tốt, ghi lại đã đưa những giấy gì, cho ai, khi nào. Nói với người thân và hỏi luật sư hoặc trợ giúp pháp lý. Nếu nghi giấy tờ bị dùng sai mục đích, trình báo công an nơi bạn cư trú.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138