YeuNgay.comYêu Ngay
Cưới vội và môi giới hôn nhân

Người yêu còn vợ, còn chồng hay đã ly hôn thật: kiểm tra thế nào trước khi cưới

"Đang ly thân, chờ giấy" khác hẳn đã ly hôn. Cách hỏi xem giấy tờ không thành tra khảo, dấu hiệu đời thường và việc cần biết nếu lỡ đăng ký rồi mới phát hiện.

A Vietnamese woman in her forties sits alone at a quiet cafe table, a closed folder before her, rainy window behind, muted rose tones, side view

Một người chỉ thật sự hết hôn nhân cũ khi bản án hoặc quyết định ly hôn của Toà án đã có hiệu lực pháp luật, hoặc khi vợ, chồng cũ đã mất; "đang ly thân", "đã nộp đơn", "chỉ còn trên giấy" đều có nghĩa là người đó vẫn đang có vợ hoặc có chồng. Trước khi cưới, bạn có quyền được xem giấy tờ chứng minh điều đó và nghe câu chuyện khớp nhau từ nhiều phía.

Chị Lan, 41 tuổi, quen anh Toàn được năm tháng. Anh kể đã ly thân ba năm, "chỉ chờ bên kia ký là xong", và muốn hai người về ở chung trước rồi cưới sau. Bài này giúp chị Lan, và bạn, phân biệt từng tình trạng, hỏi xem giấy tờ một cách đàng hoàng, nhận ra dấu hiệu đời thường, và biết pháp luật nói gì nếu sự thật chỉ lộ ra sau khi đã đăng ký.

Ba tình trạng nghe giống nhau nhưng khác hẳn về pháp lý

Lời kể thường dùng chữ mềm. Bảng dưới đặt câu người kia hay nói cạnh tình trạng thật và loại giấy tờ tương ứng.

Người kia nóiTình trạng thậtGiấy tờ cho thấy điều đó
"Anh chưa vợ bao giờ"Độc thân nếu đúng như vậyGiấy xác nhận tình trạng hôn nhân do cơ quan hộ tịch nơi cư trú cấp
"Anh ly hôn lâu rồi"Đã chấm dứt hôn nhân nếu có bản án hoặc quyết định có hiệu lựcBản án hoặc quyết định ly hôn của Toà án
"Vợ anh mất rồi"Hôn nhân chấm dứt từ thời điểm vợ chếtTrích lục khai tử
"Đã nộp đơn, đang chờ xử"Vẫn đang có vợ, có chồngChỉ có giấy thụ lý hoặc giấy hẹn, chưa có quyết định
"Ly thân mấy năm, mỗi người một nơi"Vẫn đang có vợ, có chồngKhông có giấy nào chấm dứt hôn nhân
"Chỉ làm đám cưới, chưa đăng ký"Pháp lý thì chưa có hôn nhân, nhưng có thể còn con chung, tài sản chungKhông có giấy chứng nhận kết hôn; cần hỏi thêm về con và tài sản

Khoản 1 Điều 57 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 ghi rõ quan hệ hôn nhân chấm dứt kể từ ngày bản án, quyết định ly hôn của Toà án có hiệu lực pháp luật; Điều 65 nói hôn nhân chấm dứt từ thời điểm vợ hoặc chồng chết. Ngoài hai trường hợp đó, "ly thân" dù bao lâu cũng chưa phải là đã hết hôn nhân.

Hỏi xem giấy tờ mà không biến buổi nói chuyện thành tra khảo

Nhiều người ngại hỏi vì sợ người kia nghĩ mình nghi ngờ. Cách dễ nhất là gắn việc xem giấy tờ vào chuyện chuẩn bị cưới, và làm hai chiều.

  1. Chọn lúc cả hai đang bàn chuyện tương lai, không chọn lúc vừa cãi nhau.
  2. Mở lời bằng phần của mình trước: "Em đã xin giấy xác nhận tình trạng hôn nhân để chuẩn bị, anh xem này."
  3. Hỏi thẳng nhưng nhẹ: "Còn anh, giấy ly hôn của anh để ở đâu, cho em xem với nhé, mình làm hồ sơ cho đủ."
  4. Nếu người kia nói giấy để ở quê hoặc bị thất lạc, đề nghị cùng nhau đi xin bản sao, đặt một ngày cụ thể.
  5. Đọc kỹ: tên hai bên, ngày quyết định, dòng ghi về hiệu lực. Giấy hẹn hay giấy thụ lý đơn không phải quyết định ly hôn.
  6. Nếu chưa có giấy, nói rõ điều bạn cần: "Em chờ được, nhưng em chỉ đăng ký và về ở chung khi anh đã xong thủ tục."

Tin nhắn mẫu khi người kia hẹn lần lữa: "Em không vội cưới, em chỉ không muốn bắt đầu khi anh còn đang có vợ trên giấy. Khi nào anh có quyết định của Toà, mình nói tiếp chuyện ngày cưới nhé." Câu này không buộc tội, cũng không lùi bước.

Dấu hiệu đời thường cho thấy câu chuyện độc thân có chỗ hổng

Không dấu hiệu nào dưới đây tự nó chứng minh người kia còn vợ, còn chồng. Nhưng nếu gặp ba, bốn dấu hiệu cùng lúc, hãy coi việc xem giấy tờ là bắt buộc chứ không còn là tuỳ chọn.

  • Chỉ liên lạc được vào giờ hành chính hoặc khuya muộn; cuối tuần, ngày lễ thường "bận việc nhà".
  • Không bao giờ đưa bạn về nhà, không cho bạn đến nơi ở; luôn hẹn ở chỗ xa khu người kia sống.
  • Mạng xã hội gần như trống, hoặc có nhiều ảnh gia đình bị ẩn trong thời gian gần đây.
  • Gọi điện thì hay ra ngoài nghe, máy luôn úp mặt xuống bàn.
  • Kể về vợ hoặc chồng cũ toàn bằng thì hiện tại: "cô ấy không cho", "bên đó đang giữ".
  • Có con nhỏ mà không bao giờ đón con, không kể việc con hằng ngày.
  • Bạn bè chung của hai người lảng tránh khi bạn hỏi về hoàn cảnh anh.
  • Muốn về ở chung ngay nhưng không muốn đăng ký, với lý do "giấy tờ không quan trọng".

Chị Lan nhận ra bốn dấu hiệu, trong đó rõ nhất là anh Toàn chưa từng ở bên chị một ngày Tết nào. Chị không kết luận, chị chỉ đặt điều kiện xem quyết định ly hôn trước khi bàn tiếp chuyện ở chung.

Người kia đang làm thủ tục ly hôn thật: chờ thế nào cho đàng hoàng

Có những trường hợp người kia nói thật: họ đã nộp đơn, đang chờ Toà xử, và thật lòng muốn bắt đầu với bạn. Chờ được, nhưng nên chờ theo những nguyên tắc giữ cho bạn khỏi bị cuốn vào cuộc hôn nhân chưa kết thúc của họ.

  • Không về ở chung, không ra mắt họ hàng như vợ chồng sắp cưới cho tới khi có quyết định ly hôn có hiệu lực.
  • Không góp tiền, không cho vay để "lo án phí", "trả nợ cho xong với bên kia"; khoản đó là việc của hai vợ chồng cũ.
  • Không đứng tên mua tài sản hộ trong thời gian này; tài sản có được trong thời kỳ hôn nhân của họ dễ bị coi là tài sản chung của vợ chồng cũ.
  • Không liên lạc, không đến gặp vợ hoặc chồng cũ của người ấy để "nói chuyện cho rõ"; việc đó thường làm mọi thứ rối hơn và có thể gây nguy hiểm cho bạn.
  • Hỏi một mốc cụ thể: phiên hoà giải, phiên xử dự kiến vào khoảng nào. Người đang làm thủ tục thật thường biết lịch của mình.
  • Hẹn với nhau rằng nếu sau một khoảng thời gian, chẳng hạn sáu tháng, vẫn chưa có tiến triển nào, hai người sẽ dừng lại để xem xét.

Chị Lan nói với anh Toàn: "Em đợi được, nhưng em đợi ở nhà em, với tiền của em. Khi anh có quyết định của Toà thì mình tính tiếp." Một người thật lòng sẽ hiểu, vì những nguyên tắc này cũng bảo vệ chính họ khỏi tranh chấp với gia đình cũ.

Nếu đã đăng ký kết hôn rồi mới biết người kia còn hôn nhân cũ

Điểm c khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 cấm người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác. Điểm d khoản 1 Điều 8 yêu cầu việc kết hôn không thuộc các trường hợp cấm này. Vì vậy một cuộc đăng ký kết hôn khi một bên còn hôn nhân cũ là kết hôn trái pháp luật theo khoản 6 Điều 3.

Theo điểm a khoản 2 Điều 10, vợ hoặc chồng của người đang có vợ, có chồng mà kết hôn với người khác, cùng cha, mẹ, con, người giám hộ của người kết hôn trái pháp luật có quyền yêu cầu Toà án huỷ việc kết hôn đó. Nếu bạn là người bị lừa dối, khoản 1 Điều 10 cho bạn quyền tự mình yêu cầu Toà án huỷ việc kết hôn do vi phạm sự tự nguyện. Khi việc kết hôn bị huỷ, Điều 12 buộc hai bên chấm dứt quan hệ như vợ chồng; tài sản giải quyết theo Điều 16, tức theo thoả thuận, không thoả thuận được thì theo Bộ luật Dân sự.

Về hình sự, Điều 182 Bộ luật Hình sự xử lý người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác, khi thuộc trường hợp như làm cho quan hệ hôn nhân dẫn đến ly hôn hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm. Điều luật này chỉ nhắm tới người chưa có vợ, chưa có chồng khi họ biết rõ người kia đang có gia đình. Người bị lừa không phải là người có lỗi. Đây là phần tóm lược điều luật để bạn biết hướng; vụ việc cụ thể cần hỏi luật sư hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý.

Nói với chính mình và với gia đình khi sự thật khác lời kể

Khi phát hiện người yêu chưa ly hôn như đã nói, điều khó nhất thường không phải là thủ tục mà là cảm giác bị coi thường, và nỗi sợ gia đình trách "sao không tìm hiểu kỹ". Hãy nhớ: người nói dối là người có lỗi. Việc bạn tin một người mình thương không phải là lỗi; đó là cách người tử tế vẫn sống.

Câu nói mẫu với gia đình: "Con vừa biết anh ấy vẫn chưa ly hôn như anh ấy kể. Con dừng chuyện cưới lại. Con không cần ai trách, con cần mọi người ở bên con mấy hôm này." Nói ngắn, nói điều mình cần, không phải giải thích toàn bộ câu chuyện.

Câu nói mẫu với người kia, nếu bạn muốn nói: "Anh có thể có lý do riêng, nhưng em không thể bắt đầu với một người đang có gia đình. Khi nào anh xong thật sự, có giấy tờ, thì đó là lúc khác." Bạn không nợ ai một cuộc tranh cãi dài. Nếu người kia đe doạ, quấy rối, hoặc đòi lại tiền bạc bằng lời lẽ hăm doạ, hãy giữ tin nhắn và báo công an nơi gần nhất; nếu bị đánh hay bị đe doạ an toàn, gọi người thân tới ngay và đến cơ sở y tế khi cần.

Còn với chính mình: cho bản thân vài tuần để buồn. Đừng vội tìm một mối quan hệ mới để chứng minh mình ổn, và đừng tự trừng phạt bằng ý nghĩ "mình ngốc". Lần sau, bạn đã có thêm một bước kiểm tra chắc chắn.

Câu hỏi thường gặp

Ly thân lâu năm thì có được coi là đã ly hôn không?

Không. Hôn nhân chỉ chấm dứt khi bản án hoặc quyết định ly hôn của Toà án có hiệu lực pháp luật, hoặc khi một bên chết. Ly thân bao lâu, ở xa nhau bao lâu thì về pháp lý người đó vẫn đang có vợ, có chồng.

Đòi xem giấy ly hôn của người yêu có bị coi là xúc phạm không?

Không, nếu bạn hỏi như một phần chuẩn bị cưới và cũng đưa giấy tờ của mình cho người kia xem. Người đã ly hôn thật thường có sẵn giấy và hiểu vì sao bạn cần. Phản ứng gay gắt kéo dài mới là điều cần chú ý.

Người yêu nói đã nộp đơn ly hôn rồi, có nên về ở chung trước không?

Nộp đơn chưa phải ly hôn. Về ở chung khi người kia còn hôn nhân cũ là điều luật cấm và có thể kéo bạn vào tranh chấp tài sản, con cái của gia đình họ. Hãy chờ đến khi có quyết định ly hôn có hiệu lực.

Nếu cơ quan đã cho đăng ký kết hôn thì có nghĩa người kia chắc chắn độc thân?

Không hẳn. Cơ quan đăng ký dựa vào giấy tờ được nộp; nếu giấy tờ không trung thực thì việc đăng ký vẫn có thể bị Toà án huỷ sau đó vì kết hôn trái pháp luật. Vì vậy vẫn nên tự tìm hiểu qua gia đình và người quen của họ.

Bị lừa yêu người đã có vợ thì mình có bị xử lý không?

Theo Điều 182 Bộ luật Hình sự, người chưa có vợ, chưa có chồng chỉ bị xem xét khi biết rõ người kia đang có gia đình mà vẫn chung sống hoặc kết hôn. Người bị lừa không biết thì không phải người có lỗi. Khi đã biết, hãy dừng lại và hỏi luật sư nếu cần.

Có cách nào kiểm tra tình trạng hôn nhân của người khác mà không cần hỏi họ?

Thông tin hộ tịch là thông tin cá nhân, không phải ai cũng tra được. Cách đàng hoàng nhất vẫn là đề nghị người kia cùng chuẩn bị giấy tờ cho việc đăng ký, và lắng nghe gia đình, bạn bè lâu năm của họ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138